روزنامه فایننشال تایمز در گزارشی ویژه به تاریخ ۱۱ مارس ۲۰۲۶ نوشت که ایرانیان پس از حملات گسترده آمریکا و اسراییل به رژیم آخوندی، که منجر به کشته شدن ولیفقیه ارتجاع خامنهای شد، در حال بازنگری هزینههای سنگین تغییر رژیم از طریق مداخله خارجی هستند؛ ویرانیهای گسترده غیرنظامی، قطع برق و آلودگی تهران، امید بسیاری را به مداخله خارجی از بین برده است.
ایرانیان در حال بازنگری دربهای تغییر رژیم
رضا پهلوی از اقدام نظامی حمایت کرده و وعده داده بود، پس از سقوط حکومت به ایران بازگردد
یکی از زنان گفت: شاید بهتر باشد او حالا همراه سه دخترش بیاید و ببیند زیر بمباران بودن چه احساسی دارد
او با حکومت کنونی مخالف است اما بازگشت سلطنت را نیز نمیپذیرد
او گفت: کسانی که از جنگ حمایت کردند، باید حالا مسئولیت آن را بپذیرند
تحلیلگران معتقدند با آشکار شدن واقعیت خشن جنگ، ممکن است رضا پهلوی بخشی از حمایت کسانی را
که در سالهای اخیر به او گرایش پیدا کرده بودند از دست داده باشد
جنگ ویرانگر آمریکا و اسراییل و در عینحال تابآوری جمهوری اسلامی، حتی کسانی را که از مداخله خارجی حمایت میکردند، نگران کرده است.
پس از آنکه در ماه ژانویه هزاران نفر در سرکوب خشونتآمیز اعتراضات ضدحکومتی در ایران کشته شدند، ماندانا امید خود را به اصلاحات از درون نظام از دست داد. او به این نتیجه رسید که رهبران جمهوری اسلامی باید کنار بروند، حتی اگر این امر بهمعنای تغییر رژیم به رهبری آمریکا و اسراییل باشد.
بنابراین هنگامی که در ۲۸ فوریه این دو کشور مجموعه محل اقامت خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، را هدف قرار دادند و او و چند تن از اعضای خانوادهاش کشته شدند، ماندانا ـ که مانند دیگر مصاحبهشوندگان از نام مستعار استفاده کرده است ـ تصور کرد تغییری که آرزویش را داشت سرانجام تحقق یافته است. اما تجربه روزهای هولناکی که پس از آن گذشت، این باور را در هم شکست. حملات هوایی نهتنها تأسیسات نظامی و مقامهای ارشد حکومت را هدف قرار دادهاند، بلکه بارها به زیرساختهای غیرنظامی نیز اصابت کردهاند.
در آخر هفته، پس از آنکه اسراییل انبارهای سوخت اطراف تهران را بمباران کرد، پایتخت در مه غلیظ و سمی سیاهرنگی فرو رفت. روز سهشنبه نیز انفجارهای بزرگی باعث قطع گسترده برق شد.
ماندانا با صدایی لرزان، پس از انفجار بزرگی در نزدیکی آپارتمانش در حوالی میدان ونک در مرکز تهران، گفت: «قرار نبود ما بمباران شویم. شهر ما، کشور ما… قرار نبود چنین اتفاقی بیفتد. چطور ممکن است کشوری مثل ونزوئلا شاهد تغییر رژیمی پاک و بدون خونریزی باشد، اما اینجا چنین نشود؟»
ابعاد گسترده ویرانی و همچنین تابآوری ظاهری جمهوری اسلامی ـ که در اقدامی چالشبرانگیز مجتبی خامنهای، پسر رهبر پیشین، را بهعنوان رهبر جدید منصوب کرد ـ بسیاری از ایرانیان را وادار کرده است امید خود به پایان حکومت از طریق مداخله خارجی را مورد بازنگری قرار دهند.
اکنون نزدیک به دو هفته از آغاز جنگ میگذرد و نشانهای از نوع اعتراضات ضدحکومتی که در ژانویه سراسر کشور را فراگرفت و سپس در سرکوبی خونین با هزاران کشته پایان یافت، دیده نمیشود.
در عوض، بسیاری از مردم ـ حتی کسانی که از جمهوری اسلامی بیزارند ـ از میزان ویرانیها مانند هدف قرار دادن تأسیسات تولید برق ایران، دچار هراس شدهاند.
رئیسجمهور آمریکا همچنین گفته است که نقشه ایران پس از جنگ «احتمالاً دیگر همان نخواهد بود»، سخنی که نگرانیها درباره احتمال تجزیه کشور در نتیجه این جنگ را افزایش داده است.
یک جامعهشناس در تهران که هم منتقد حکومت است و هم مخالف جنگ، میگوید شواهد غیررسمی نشان میدهد «حسی از ملیگرایی که از دل جنگ بیرون آمده» در حال شکلگیری است؛
اوکه نخواست نامش فاش شود گفت: «ترس از نابودی ایران بهتدریج مردم را به هم نزدیکتر میکند، زیرا آنها از پیامدهای چنین جنگ گستردهیی بیم دارند».
در این میان، بسیاری از مکانهای غیرنظامی نیز بهطور ناخواسته در معرض آسیب قرار گرفتهاند؛ زیرا حملات هوایی علاوه بر ایستگاههای پلیس و تأسیسات نظامی، محل سکونت مقامهایی را که در محلههای مسکونی زندگی میکنند نیز هدف قرار میدهد.
بر اساس آمار رسمی، بیش از ۱۰۰۰غیرنظامی کشته و بیش از ۸۰۰۰خانه آسیب دیده یا ویران شدهاند.
صحنههای ویرانی ـ از مدارس و یک تأسیسات آبشیرینکن گرفته تا هواپیماهای مسافربری و بناهای تاریخی مانند بازار بزرگ تهران و کاخ گلستان ـ بسیاری از ایرانیان را شوکه کرده است. یک زن گفت: «اگر هدفشان ترور رهبر جمهوری اسلامی بود، چرا یک جنگ تمامعیار به راه انداختهاند؟»
او پیش از آغاز جنگ ـ مانند بسیاری از ایرانیان مخالف حکومت در داخل و خارج کشور ـ از مداخله نظامی استقبال کرده بود. جوامع ایرانی خارج از کشور نیز در پایتختهای غربی تجمعات بزرگی برگزار کرده و خواستار پایان جمهوری اسلامی شده بودند.
رضا پهلوی، پسر تبعیدی شاه مخلوع ایران، نیز از اقدام نظامی حمایت کرده و وعده داده بود پس از سقوط حکومت به ایران بازگردد و رهبری کشور را برعهده بگیرد. یکی از زنان گفت: «شاید بهتر باشد او حالا همراه سه دخترش بیاید و ببیند زیر بمباران بودن چه احساسی دارد». او که با حکومت کنونی مخالف است اما بازگشت سلطنت را نیز نمیپذیرد، او گفت: «کسانی که از جنگ حمایت کردند باید حالا مسئولیت آن را بپذیرند، اما بعید میدانم چنین کنند».
تحلیلگران معتقدند با آشکار شدن واقعیت خشن جنگ، ممکن است رضا پهلوی بخشی از حمایت کسانی را که در سالهای اخیر به او گرایش پیدا کرده بودند از دست داده باشد.
در همین حال، جمهوری اسلامی نیز هیچ ریسکی را نمیپذیرد. مقامات هر شب میدانها را از حامیان حکومت پر میکنند و از اقلیت پر صدای طرفداران خود برای نمایش قدرت و حمایت عمومی بهره میبرند. همچنین گروههایی با موتورسیکلت در خیابانها گشت میزنند و از بلندگوها سرودهای مذهبی پخش میکنند
تابآوری ظاهری حکومت در برابر بزرگترین درگیری از زمان جنگ ایران و عراق در دهه ۱۹۸۰ باعث شده برخی تردید کنند که حتی یک جنگ طولانی نیز بتواند به سقوط آن منجر شود.
محبوبه، مترجمی در تهران، گفت: «اگر اوضاع همینطور بماند، ما اکنون در موقعیتی بدتر از قبل از جنگ قرار گرفتهایم؛ کشوری ویران، و خامنهای که با خامنهای دیگری جایگزین شده است؛ البته سی سال جوانتر».
در همین حال، سلطنتطلبان همچنان از رضا پهلوی حمایت میکنند و از مداخله آمریکا و اسراییل با وجود هزینههای آن پشتیبانی میکنند. اما تحلیلگران معتقدند با آشکار شدن واقعیت تلخ جنگ، ممکن است بخشی از حمایتهای تازهیی که او به دست آورده بود کاهش یابد.
