یک وجه مهم از جنگ اقتصادی با رژیم ایران، تحریم بیمه دریایی است. این تحریم که از سوی اتحادیه اروپا اعمال شده به نظر یک جانبه میآید اما بهدلیل ویژگی آن یک تحریم بینالمللی است. کشتیهای حامل نفت صرفنظر از بیمه بدنه و تجهیزات فنی، به یک بیمه خاص شخص ثالث نیاز دارند به نام بیمه ”حفاظت و غرامت“. آنها باید در قبال خطر احتمالی آسیب رساندن به افراد و محیط زیست بیمه شوند. معمولاً در صورت بروز حادثهای جدی، هزینه پرداخت غرامت به افراد و پاکسازی محیط زیست، به مراتب بیشتر از هزینه خود کشتی است. یک سوپرنفتکش که بین یک تا دو میلیون بشکه نفت را حمل میکند، چندین میلیارد دلار برای ”حفاظت و غرامت“ بیمه میشود. از آنجا که 90درصد بیمههای محمولههای جهان توسط بیمههای اروپایی بهطور خاص بیمههای مستقر در لندن مانند بیمه لویدز صورت میگیرد، این تحریم اتحادیه اروپا یک ضربه جدی به رژیم ایران است.
سؤال: رژیم ایران میگوید من باکی از تحریم بیمه ندارم و خودم کنسرسیوم داخلی بیمه ایجاد کرده و نفت کشها را بیمه میکنم، آیا این اقدام رژیم تحریم بیمه دریایی را بیاثر نخواهد کرد؟
خیر، در ایران تنها یک شرکت، بیمه ”حفاظت و غرامت“ را ارائه میکند، یعنی شرکت بیمه کیش پی.اند.آی (I & Kish P) که فقط یک سال از تأسیس آن گذشته است. یکی از مدیران این شرکت اطمینان داده که میتواند نفتکشها را تا سقف یک میلیارد دلار بیمه کند. در شرایطی که بانکهای رژیم تحت تحریم اند، اگر حادثهای پیش بیاید، چگونه میتوان از این شرکت ایرانی پول گرفت؟ بهعلاوه بسیاری از کشتیها با وامهای کلان خریداری شدهاند و بانکهای وام دهنده شرط میگذارند که این کشتیها باید توسط شرکتهای ممتاز و معتبر جهان بیمه شوند. به همین دلیل این شرکت بیمه رژیم اعتبار لازم را ندارد. به همین دلیل کره جنوبی که بعد از چین و هند از خریداران اصلی نفت رژیم در آسیا هست، اگرچه از تحریم نفتی برای مدت شش ماه معاف شده، اعلام کرد بهدلیل اینکه این نوع بیمه رژیم را قبول ندارد، دیگر از رژیم نفت نخواهد خرید و وارداتش نفت را متوقف کرد. به همین دلیل مسأله بیمه، رژیم را در صادرات نفتش با مشکل جدی روبهرو کرده است.
سؤال: چه شرکتهای معتبر بیمه هستند که حاضر به بیمه نفت کشهای رژیم نیستند؟
مهمترین شرکتهای اروپایی حاضر به همکاری با رژیم نیستند.. شرکت زیمنس آلمان در ژانویه اعلام کرد که بخش بیمه خود را در ایران تعطیل میکند. بعد از آن، در فوریه شرکتهای مونیخ ره Munich Reو آلیانس Allianz تمام فعالیتهای بیمهشان در ایران را متوقف کردند. در ماه آوریل امسال شرکت لویدز رجیستر که استانداردهای ایمنی و زیست محیطی کشتیها را تأیید میکند، اعلام کرد دیگر ارزیابی شصت ۶۰ فروند نفتکش و کشتی کانتینربر رژیم ایران را انجام نمیدهد. طبق قوانین بینالملل، شناورهای دریایی باید قبل از پهلو گرفتن در بنادر بزرگ، گواهینامه ارزیابی داشته باشند. اگر چنین گواهینامهای را نداشته باشند حق پهلو گرفتن ندارند.
سؤال: این تحریم بیمه دریایی آیا فقط روی درآمد نفت رژیم تأثیر دارد؟
”تحریم بیمه دریایی علاوه بر صادرات نفت، روی درآمد چهارده میلیارد دلاری رژیم از محل صادرات محصولات پتروشیمی هم تأثیر دارد. رژیم بر اثر تحریمها تابهحال بیش از 30درصد درآمد نفتش را از دست داده، برخی حتی از چهل درصد سخن میگویند. رژیم برای جبران این کسری درآمد، به صادرات دیگر مانند پتروشیمی دل خوش کرده اما این صنعت هم با این تحریم ضربه جدی خواهد دید. از آنجایی که بیش از هشتاد درصد درآمد ارزی رژیم از محل نفت هست، هیچ جایگزینی برای آن ندارد، مخصوصاً که تولیدات داخلی هم بر اثر سیاستهای رژیم نابود شده است.
سؤال: رژیم میگوید من خودم نفتکشهای زیادی دارم و قادرم که جای نفتکشهای خارجی را پر کنم؟ این نمیتواند تحریم اتحادیه اروپا را بیاثر کند؟
رژیم خودش حدود ۴۰ فروند نفتکش دارد که ۲۵ فروند از آنها سوپرنفتکشاند. ناوگان نفتکش رژیم، روی کاغذ، قابلیت حمل روزانه یک میلیون و ۸۰۰ هزار بشکه را دارد، ولی منابع مطلع میگویند نزدیک به ۱۸ سوپرنفتکش رژیم در حال حاضر برای ذخیرهسازی نفتی بکار میروند. چون مقدار زیادی نفت در ماههای اخیر بهدلیل تحریمهای آمریکا روی دست رژیم مانده است. در نتیجه توان انتقال نفت رژیم بهشدت پایین آمده. علاوه براین، اگر رژیم نتواند مسأله بیمه و گواهی نامه ضمانت کشتیهایش را حل کند، حتی ممکن است کشتیهاش در دریا توقیف شوند. به اینها باید مسأله هزینه را هم اضافه کنید. شرکت چینی یونیپک Unipec از رژیم خواسته است محمولههای ژوئیه را نفتکشهای ایرانی به بنادر چینی برسانند. در این صورت دردسر و هزینه بیمه به گردن رژیم میافتد.
رژیم ایران برای دور زدن تحریمها به شیوههای مختلفی متوسل میشود از جمله تغییر هویت کشتیهای نفتکش، حرکت کشتیها با پرچم کشورهای دیگر، خاموش کردن سیستمهای راداری و نظایر آن.
در حال حاضر ۱۵ فروند نفتکش رژیم با پرچم مجمع الجزایر تووالو (Tuvalu) در اقیانوس آرام، در آبهای جهان رفتوآمد میکنند. 10 نفتکش هم در جزیره زنگبار تانزانیا ثبت شدهاند و با پرچم این کشور آفریقایی در تردد هستند. این نفتکشها تابهحال در قبرس و جزیره مالت ثبت شده بودند و از پرچم آنها استفاده میکردند ولی چون این دو کشور در اروپا هستند، شرکت ملی نفتکش ایران ثبت مالکیت آنها را تغییر داده است. کارشناسان میگویند در عرض دو هفته پرچم نفتکشهای متعلق به رژیم ایران بهصورت فلهای تغییر کرده است.
سؤال: رژیم با این شیوهها آیا میتواند تحریمها را دور زده و آنها را بیاثر کند؟
خیر، بهرغم تغییر نام و پرچم، شماره ثبت هر کشتی نزد سازمان بینالمللی دریانوردی ثابت است. یعنی شماره سریال برای هر کشتی منحصربهفرد است. شناسایی آنها هم کار مشکلی نیست. کما اینکه ارگانهای نظارتی بینالمللی سریعاً متوجه شدند که رژیم هویت و پرچم کشتیهایش را تغییر داده است. حتی مشخص کردند که نام هر نفتکش قبلاً چه بوده و الآن چیست. مثلاً رژیم نام نفتکش «هادی» را به «پایانیر» تغییر داده، این نفتکش با پرچم قبرس بوده الآن با پرچم تووالو Tuvalu است.
یا نفتکش «دادگر» را به «جاستیز» تغییر نام داده، این هم با پرچم قبرس بوده که الآن با پرچم زنگبار تانزانیاست. یعنی اسامی را از ایرانی به نامهای خارجی تغییر داده است. میبینید که این شگردهای رژیم سریعاً رو میشود، چون بعد از تحریم دریایی همه روی رژیم متمرکز هستند.
سؤال: چرا رژیم ایران سیستم ردیابی کشتیهاش رو خاموش میکند؟ این چه عواقبی دارد؟
این سیستم موقعیت کشتی را به پایگاه دادههای دریایی اعلام میکنه که اگر حادثهیی برای کشتی پیش آمد بتوانند سریعاً به کمک آن بروند. قوانین سازمان بینالمللی دریانوردی خاموش کردن این سیستم ردیابی رو که به AIS معروف هست منع میکند مگر در مواقع اضطراری، از جمله در صورت وجود خطر امنیتی برای کشتیها باشد.
کارشناسان میگویند این کار رژیم برای دور زدن تحریمهاست. این نفتکشها یا به جزایر و بنادر دور میروند و نفتشان را آنجا تخلیه میکنند تا خریدار نفت را از آنجا ببرد، یا وسط اقیانوس دو نفتکش کنار هم قرار میگیرند و نفت از نفتکش ایرانی به نفتکش دیگری منتقل میشود“.
اما کمتر مشتری حاضر است ریسک چنین معاملاتی را بپذیرد. علاوه بر این، این هزینه زیادی هم برای رژیم دارد. این نوع اقدامات حتی ممکن است عواقب توقیف نفتکشها را داشته باشد. تازه انتقال نفت یک جنبه داستان است انتقال پول توسط خریدار هم مشکل بعدی است.
سؤال: چرا این همه روی مشکل رژیم برای انتقال پول تأکید میشود؟
همزمان با تحریم خرید نفت ایران از طرف اتحادیه اروپا، آمریکا هم معامله با بانک مرکزی ایران را تحریم کرده تا هر کشوری از این به بعد از رژیم نفت بخرد و پولش را به حساب بانک مرکزی بریزد از بازار آمریکا محروم شود. در نتیجه هیچ بانکی حاضر به انتقال پول ایران نیست. با چین، با هند، با ترکیه مشکل انتقال پول هست. مثلاً در مورد ترکیه چون «هالک بانک» ترکیه حاضر به انتقال پول نیست، مشکل جدی برای انتقال پول هست. راه رژیم برای انتقال پول از طریق شرکتهای خصوصی هم بسته است. دیوید کوهن، معاون وزیر خزانهداری آمریکا که مسئول تحریم رژیم ایران است میگوید فرقی نمیکند چه کسی نفت را میفروشد، اگر آمریکا بداند نفت، نفت ایران است، خریدار را تحریم میکند و اجازه انتقال پول را نمیدهد.
سؤال: ترکیه برای شش ماه از تحریمهای آمریکا معاف شده است، آیا نفت بیشتری میخرد؟
خیر، نفت کمتری میخرد، ترکیه در ماه مه واردات نفت از ایران را سی و پنج 35درصد کاهش داده است. ترکیه هفته گذشته اعلام کرد که اگرچه موقتی از تحریمهای مالی معاف شده اما ده 10درصد دیگر هم از واردات نفتش از ایران کم میکند. ترکیه گفته نفت عربستان و لیبی را جایگزین نفت ایران میکند.
سؤال: رژیم ایران میگوید من باکی از تحریم بیمه ندارم و خودم کنسرسیوم داخلی بیمه ایجاد کرده و نفت کشها را بیمه میکنم، آیا این اقدام رژیم تحریم بیمه دریایی را بیاثر نخواهد کرد؟
خیر، در ایران تنها یک شرکت، بیمه ”حفاظت و غرامت“ را ارائه میکند، یعنی شرکت بیمه کیش پی.اند.آی (I & Kish P) که فقط یک سال از تأسیس آن گذشته است. یکی از مدیران این شرکت اطمینان داده که میتواند نفتکشها را تا سقف یک میلیارد دلار بیمه کند. در شرایطی که بانکهای رژیم تحت تحریم اند، اگر حادثهای پیش بیاید، چگونه میتوان از این شرکت ایرانی پول گرفت؟ بهعلاوه بسیاری از کشتیها با وامهای کلان خریداری شدهاند و بانکهای وام دهنده شرط میگذارند که این کشتیها باید توسط شرکتهای ممتاز و معتبر جهان بیمه شوند. به همین دلیل این شرکت بیمه رژیم اعتبار لازم را ندارد. به همین دلیل کره جنوبی که بعد از چین و هند از خریداران اصلی نفت رژیم در آسیا هست، اگرچه از تحریم نفتی برای مدت شش ماه معاف شده، اعلام کرد بهدلیل اینکه این نوع بیمه رژیم را قبول ندارد، دیگر از رژیم نفت نخواهد خرید و وارداتش نفت را متوقف کرد. به همین دلیل مسأله بیمه، رژیم را در صادرات نفتش با مشکل جدی روبهرو کرده است.
سؤال: چه شرکتهای معتبر بیمه هستند که حاضر به بیمه نفت کشهای رژیم نیستند؟
مهمترین شرکتهای اروپایی حاضر به همکاری با رژیم نیستند.. شرکت زیمنس آلمان در ژانویه اعلام کرد که بخش بیمه خود را در ایران تعطیل میکند. بعد از آن، در فوریه شرکتهای مونیخ ره Munich Reو آلیانس Allianz تمام فعالیتهای بیمهشان در ایران را متوقف کردند. در ماه آوریل امسال شرکت لویدز رجیستر که استانداردهای ایمنی و زیست محیطی کشتیها را تأیید میکند، اعلام کرد دیگر ارزیابی شصت ۶۰ فروند نفتکش و کشتی کانتینربر رژیم ایران را انجام نمیدهد. طبق قوانین بینالملل، شناورهای دریایی باید قبل از پهلو گرفتن در بنادر بزرگ، گواهینامه ارزیابی داشته باشند. اگر چنین گواهینامهای را نداشته باشند حق پهلو گرفتن ندارند.
سؤال: این تحریم بیمه دریایی آیا فقط روی درآمد نفت رژیم تأثیر دارد؟
”تحریم بیمه دریایی علاوه بر صادرات نفت، روی درآمد چهارده میلیارد دلاری رژیم از محل صادرات محصولات پتروشیمی هم تأثیر دارد. رژیم بر اثر تحریمها تابهحال بیش از 30درصد درآمد نفتش را از دست داده، برخی حتی از چهل درصد سخن میگویند. رژیم برای جبران این کسری درآمد، به صادرات دیگر مانند پتروشیمی دل خوش کرده اما این صنعت هم با این تحریم ضربه جدی خواهد دید. از آنجایی که بیش از هشتاد درصد درآمد ارزی رژیم از محل نفت هست، هیچ جایگزینی برای آن ندارد، مخصوصاً که تولیدات داخلی هم بر اثر سیاستهای رژیم نابود شده است.
سؤال: رژیم میگوید من خودم نفتکشهای زیادی دارم و قادرم که جای نفتکشهای خارجی را پر کنم؟ این نمیتواند تحریم اتحادیه اروپا را بیاثر کند؟
رژیم خودش حدود ۴۰ فروند نفتکش دارد که ۲۵ فروند از آنها سوپرنفتکشاند. ناوگان نفتکش رژیم، روی کاغذ، قابلیت حمل روزانه یک میلیون و ۸۰۰ هزار بشکه را دارد، ولی منابع مطلع میگویند نزدیک به ۱۸ سوپرنفتکش رژیم در حال حاضر برای ذخیرهسازی نفتی بکار میروند. چون مقدار زیادی نفت در ماههای اخیر بهدلیل تحریمهای آمریکا روی دست رژیم مانده است. در نتیجه توان انتقال نفت رژیم بهشدت پایین آمده. علاوه براین، اگر رژیم نتواند مسأله بیمه و گواهی نامه ضمانت کشتیهایش را حل کند، حتی ممکن است کشتیهاش در دریا توقیف شوند. به اینها باید مسأله هزینه را هم اضافه کنید. شرکت چینی یونیپک Unipec از رژیم خواسته است محمولههای ژوئیه را نفتکشهای ایرانی به بنادر چینی برسانند. در این صورت دردسر و هزینه بیمه به گردن رژیم میافتد.
رژیم ایران برای دور زدن تحریمها به شیوههای مختلفی متوسل میشود از جمله تغییر هویت کشتیهای نفتکش، حرکت کشتیها با پرچم کشورهای دیگر، خاموش کردن سیستمهای راداری و نظایر آن.
در حال حاضر ۱۵ فروند نفتکش رژیم با پرچم مجمع الجزایر تووالو (Tuvalu) در اقیانوس آرام، در آبهای جهان رفتوآمد میکنند. 10 نفتکش هم در جزیره زنگبار تانزانیا ثبت شدهاند و با پرچم این کشور آفریقایی در تردد هستند. این نفتکشها تابهحال در قبرس و جزیره مالت ثبت شده بودند و از پرچم آنها استفاده میکردند ولی چون این دو کشور در اروپا هستند، شرکت ملی نفتکش ایران ثبت مالکیت آنها را تغییر داده است. کارشناسان میگویند در عرض دو هفته پرچم نفتکشهای متعلق به رژیم ایران بهصورت فلهای تغییر کرده است.
سؤال: رژیم با این شیوهها آیا میتواند تحریمها را دور زده و آنها را بیاثر کند؟
خیر، بهرغم تغییر نام و پرچم، شماره ثبت هر کشتی نزد سازمان بینالمللی دریانوردی ثابت است. یعنی شماره سریال برای هر کشتی منحصربهفرد است. شناسایی آنها هم کار مشکلی نیست. کما اینکه ارگانهای نظارتی بینالمللی سریعاً متوجه شدند که رژیم هویت و پرچم کشتیهایش را تغییر داده است. حتی مشخص کردند که نام هر نفتکش قبلاً چه بوده و الآن چیست. مثلاً رژیم نام نفتکش «هادی» را به «پایانیر» تغییر داده، این نفتکش با پرچم قبرس بوده الآن با پرچم تووالو Tuvalu است.
یا نفتکش «دادگر» را به «جاستیز» تغییر نام داده، این هم با پرچم قبرس بوده که الآن با پرچم زنگبار تانزانیاست. یعنی اسامی را از ایرانی به نامهای خارجی تغییر داده است. میبینید که این شگردهای رژیم سریعاً رو میشود، چون بعد از تحریم دریایی همه روی رژیم متمرکز هستند.
سؤال: چرا رژیم ایران سیستم ردیابی کشتیهاش رو خاموش میکند؟ این چه عواقبی دارد؟
این سیستم موقعیت کشتی را به پایگاه دادههای دریایی اعلام میکنه که اگر حادثهیی برای کشتی پیش آمد بتوانند سریعاً به کمک آن بروند. قوانین سازمان بینالمللی دریانوردی خاموش کردن این سیستم ردیابی رو که به AIS معروف هست منع میکند مگر در مواقع اضطراری، از جمله در صورت وجود خطر امنیتی برای کشتیها باشد.
کارشناسان میگویند این کار رژیم برای دور زدن تحریمهاست. این نفتکشها یا به جزایر و بنادر دور میروند و نفتشان را آنجا تخلیه میکنند تا خریدار نفت را از آنجا ببرد، یا وسط اقیانوس دو نفتکش کنار هم قرار میگیرند و نفت از نفتکش ایرانی به نفتکش دیگری منتقل میشود“.
اما کمتر مشتری حاضر است ریسک چنین معاملاتی را بپذیرد. علاوه بر این، این هزینه زیادی هم برای رژیم دارد. این نوع اقدامات حتی ممکن است عواقب توقیف نفتکشها را داشته باشد. تازه انتقال نفت یک جنبه داستان است انتقال پول توسط خریدار هم مشکل بعدی است.
سؤال: چرا این همه روی مشکل رژیم برای انتقال پول تأکید میشود؟
همزمان با تحریم خرید نفت ایران از طرف اتحادیه اروپا، آمریکا هم معامله با بانک مرکزی ایران را تحریم کرده تا هر کشوری از این به بعد از رژیم نفت بخرد و پولش را به حساب بانک مرکزی بریزد از بازار آمریکا محروم شود. در نتیجه هیچ بانکی حاضر به انتقال پول ایران نیست. با چین، با هند، با ترکیه مشکل انتقال پول هست. مثلاً در مورد ترکیه چون «هالک بانک» ترکیه حاضر به انتقال پول نیست، مشکل جدی برای انتقال پول هست. راه رژیم برای انتقال پول از طریق شرکتهای خصوصی هم بسته است. دیوید کوهن، معاون وزیر خزانهداری آمریکا که مسئول تحریم رژیم ایران است میگوید فرقی نمیکند چه کسی نفت را میفروشد، اگر آمریکا بداند نفت، نفت ایران است، خریدار را تحریم میکند و اجازه انتقال پول را نمیدهد.
سؤال: ترکیه برای شش ماه از تحریمهای آمریکا معاف شده است، آیا نفت بیشتری میخرد؟
خیر، نفت کمتری میخرد، ترکیه در ماه مه واردات نفت از ایران را سی و پنج 35درصد کاهش داده است. ترکیه هفته گذشته اعلام کرد که اگرچه موقتی از تحریمهای مالی معاف شده اما ده 10درصد دیگر هم از واردات نفتش از ایران کم میکند. ترکیه گفته نفت عربستان و لیبی را جایگزین نفت ایران میکند.
