با اعلام رسمی آغاز محاصره دریایی بنادر جنوبی ایران از سوی آمریکا، موجی از واکنشها و موضعگیریهای بینالمللی نسبت به این اقدام شکل گرفته است؛ اقدامی که با دستور دونالد ترامپ اجرا شده و هدف آن جلوگیری از تردد شناورها به مقصد یا از مبدأ بنادر ایران در خلیجفارس و دریای عمان اعلام شده است.
بر اساس اعلام فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام)، این عملیات از لحظاتی پیش بهطور رسمی آغاز شده و شامل کنترل و ممانعت از عبور کشتیهایی است که به بنادر ایران مرتبط هستند. همزمان خبرگزاری رویترز گزارش داده است شناورهایی که محدوده تعیینشده توسط آمریکا را نقض کنند، توقیف خواهند شد.
در همین حال، سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) اعلام کرده که در طرح محاصره تنگه هرمز مشارکت نخواهد کرد. کشورهای عضو این ائتلاف نظامی تأکید کردهاند که تنها پس از پایان درگیریها ممکن است در قالب یک مأموریت مداخلهای وارد عمل شوند. این موضعگیری میتواند نشانهای از اختلافنظر در میان متحدان غربی درباره نحوه برخورد با بحران باشد و احتمالاً نارضایتی واشنگتن را بهدنبال خواهد داشت.
پیش از این نیز فرانسه اعلام کرده بود که به همراه انگلستان در حال بررسی تشکیل یک ائتلاف «صلحآمیز چندملیتی» با هدف تضمین بازگشت تردد آزادانه در تنگه هرمز هستند؛ طرحی که ظاهراً با رویکرد آمریکا تفاوتهایی دارد.
در سطح حقوقی، سازمان ملل متحد نیز نسبت به این اقدام واکنش نشان داده است. آرسنیو دومینگوئز، دبیرکل سازمان بینالمللی دریانوردی، تأکید کرده که بر اساس قوانین بینالمللی، هیچ کشوری حق مسدود کردن تردد در تنگههای بینالمللی را ندارد و محدودسازی عبور و مرور دریایی یا وضع عوارض در چنین گذرگاههایی مغایر با حقوق بینالملل است.
همزمان با آغاز این عملیات، ترامپ در پیامی هشدارآمیز خطاب به نیروهای دریایی رژیم ایران اعلام کرد که در صورت نزدیک شدن قایقهای تندرو، این شناورها «سریع و بیرحمانه» هدف قرار خواهند گرفت. وی مدعی شد بخش عمدهیی از توان دریایی رژیم ایران در اعماق دریا قرار دارد و تهدید اصلی در حال حاضر از سوی قایقهای تهاجمی سبک است.
در مقابل، مقامهای رژیم ایران هشدار دادهاند که هر گونه تهدید علیه امنیت بنادر ایران با واکنش متقابل مواجه خواهد شد و در صورت ادامه این روند، هیچ بندری در منطقه در امان نخواهد بود. همچنین اعلام شده است که نزدیک شدن هر شناور نظامی به تنگه هرمز میتواند بهعنوان نقض آتشبس تلقی شود.
مجموع این تحولات نشاندهنده افزایش تنش در یکی از راهبردیترین گذرگاههای انرژی جهان است؛ جایی که اختلاف مواضع میان آمریکا، متحدان غربی و نهادهای بینالمللی، چشمانداز بحران را پیچیدهتر کرده است.
