بازتاب رسانههای حکومتی در ۱۷ دیماه نشان میدهد که اعتراض اجتماعی به یک مسأله مرکزی در معادلات رژیم آخوندی تبدیل شده است. شکاف عمیق میان جامعه و حاکمیت، فساد ساختاری، بحران معیشت و انسداد مسیرهای اعتراض مدنی، در کنار هراس دائمی از خیزشهای مردمی، خطوط اصلی روایت رسانههای وابسته را شکل میدهد؛ روایتی دوپاره میان اعترافهای ناگزیر و نسخههای امنیتی برای مهار جامعه.
گزیده رسانهها:
سایت دیدار – عباس عبدی:
با طرح پرسشی صریح، بر تناقض بنیادین حاکمیت دست گذاشت: وقتی امکان اعتراض مدنی وجود ندارد، نهی مردم از «اغتشاش» معنایی ندارد. عبدی تأکید میکند که مسأله اصلی بسیاری از تصمیمگیران، نه خشونت، بلکه اصل اعتراض مدنی است؛ زیرا اعتراض مسالمتآمیز، حاکمیت را ناچار به پاسخگویی میکند، نه سرکوب.
خانه ملت – قوامی (عضو کمیسیون برنامه و بودجه):
افشای انتقال ۸۵۰ میلیارد تومان از درآمد نفتی به حساب وزارت کشور خارج از مسیر قانونی در سال ۱۴۰۲؛ اعترافی آشکار به بینظمی مالی و ناکارآمدی نهادهای نظارتی در ساختار فاسد رژیم.
خانه ملت – ایزدخواه:
هشدار میدهد «جراحی اقتصادی» دولت پزشکیان، بدون برخورد همزمان با الیگارشی و مافیای شبهدولتی، محکوم به شکست است؛ اذعانی دیگر به سلطه شبکههای رانت و قدرت در اقتصاد.
هممیهن:
در چند گزارش و یادداشت، از بنبست سیاست «اکل میته»، خطر جراحی پرریسک ارزی، و ناتوانی دولت در مدیریت همزمان بحران اقتصادی و ناآرامی اجتماعی مینویسد. این روزنامه حتی ادامه حضور عراقچی در وزارتخارجه را مانعی برای تنشزدایی معرفی میکند.
در پرونده ونزوئلا نیز، نگرانی از تشدید انزوای بینالمللی رژیم و پیوند سرنوشت تهران با حکومتهای سرکوبگر برجسته میشود.
جوان و کیهان:
با تکرار ادبیات امنیتی، اعتراضات را «اغتشاش» و محصول «دشمن» معرفی میکنند و خواستار برخورد قاطع هستند. کیهان، در حملهیی مستقیم، هر سخن از اعتراض مدنی را «جاده صافکنی برای آشوب» مینامد؛ نشانهای روشن از ترس ساختار قدرت از سازمانیابی نارضایتی اجتماعی.
هممیهن، آرمان امروز و آرمان ملی:
در مقابل روایت امنیتی، بر این نکته تأکید دارند که اعتراضات ریشه در تورم مزمن، سقوط قدرت خرید، بیپاسخ ماندن مطالبات و فقدان چشمانداز دارد. این رسانهها هشدار میدهند پاککردن صورت مسأله، تنها به گسترش خشم اجتماعی و تعمیق شکاف میان مردم و حاکمیت میانجامد.
کامل رسانهها:
سایت دیدار
عباس عبدی: آیا مردم در عمل امکان استفاده از حق اعتراض خود را دارند که آنان را از اغتشاش نهی میکنیم؟
آیا مردم در عمل امکان استفاده از حق اعتراض خود را دارند که آنان را از اغتشاش نهی میکنیم؟ مسأله خیلی ساده است برخی بیش از آنکه با اغتشاش مسأله داشته باشند با اعتراض مدنی مخالف هستند زیرا اغتشاش را میتوان محکوم و در صورت ضرورت سرکوب کرد. در حالی که در برابر اعتراض مدنی فقط باید پاسخگو بود
تلگرام خانه ملت
قوامی نماینده مجلس عضو کمسیون برنامه و بودجه: ۸۵۰میلیارد تومان از پول نفت بدون سیر مسیر قانونی... به حساب سایر منابع وزارت کشور رفته در سال ۴۰۲ یعنی دیوان کارش رو درست انجام نداده آقای رئیستو خود حدیث مفصل بخوان از این مجمل
تلگرام خانه ملت
ایزدخواه نماینده مجلس- دولت آقای پزشکیان یک جراحی بزرگ و البته خطرناکی رو شروع کردند… اگر این جراحی همزمان با جراحی در الیگارشی و مافیای اقتصادی شبهدولتی صورت نگیرد شکست خواهد خورد…
هم میهن: نیاز به عبور از سیاست «اکل میته» / دولت به سه دستاورد آنی نیازمند است
در یک حکمرانی سنجیده و مدبرانه، تصمیمگیران اجازه نمیدهند که یک مشکل یا معضل به نقطۀ اضطرار برسد تا بعد به ناچار راهی جز روبهرو شدن با تهدید آن باقی نماند. در کشور ما اما تا زمانی که همۀ فرصتها از دست نرود و کارد به استخوان نرسد، از روبهرو شدن با واقعیاتی که نیاز به تدبیر به موقع دارد، پرهیز میشود. …
سالهاست که طیف وسیعی از اقتصاددانان معتبر هشدار میدهند که ادامۀ نظام چندنرخی ارز به توزیع ناعادلانۀ رانت و فساد افسارگسیخته و در نهایت به بنبست منجر میشود و باید برای اصلاح آن دست به اقدامی قاطع زد، اما تاکنون از ترسِ درد ناشی از این جراحی و یا کارشکنی کسانی که این رانتها را به جیب میزنند و یا مخالفت تعدادی از اقتصاددانانی که اساساً با آزادی اقتصاد میانهای ندارند و نوعی اقتصاد کنترل شده و دولتی را تجویز میکنند، کار به عقبافتاده و مشکل ابعاد سهمگین و خطرناکی به خود گرفته است. …
اینکه دولت حتی از روی اضطرار و عسر و حرج تصمیم به تکنرخی کردن ارز و توزیع مابهالتفاوت آن، بهصورت مستقیم به عموم مردم گرفته است، …، اگر تدابیر جانبی آن به درستی تمهید نشود، چهبسا درد و خونریزی ناشی از این جراحی پرریسک به مرگ بیمار بیانجامد، آن هم در شرایطی که فضای جامعه ناآرام است…
برای کاهش التهاب در روابط خارجی هم میتوان به ابتکارات تازهیی اندیشید. … متأسفانه سیدعباس عراقچی با اظهارنظرهای اخیرش در چشم عموم بهعنوان وزیری مخالف دیپلماسی برای کنترل بحران و تنشزدایی در روابط خارجی کشور ظاهر شده است. ادامۀ مسئولیت او در وزارتخارجه دیگر به صلاح کشور به نظر نمیرسد…
اگر پزشکیان واقعاً خواهان موفقیت در جراحی اقتصادی کشور است، باید بدون درنگ جانشین مناسبی برای عراقچی در نظر بگیرد
هم میهن: قطار اتهامزنی/آیا آمریکا قصد دارد پس از ونزوئلا سراغ ایران بیاید؟
آیا اقدام آمریکا در حمله نظامی به ونزوئلا یک استثنا است یا قرار است در مورد کشورهای دیگر نیز تکرار شود؟ دونالد ترامپ در طول یک هفته گذشته تهدیدهای خود به استفاده از زور را در مورد کشورها و مناطق مختلف جهان از جمله ایران، کوبا و گرینلند تکرار کرده است. …
حتی اگر هدف اصلی حمله به ونزوئلا، محدود کردن و آسیب رساندن به ایران نباشد، همچنان یکی از اهداف جانبی آن آسیب زدن به ایران است. …
دنی سیترینوویچ، رئیس پیشین میز ایران در سازمان اطلاعات ارتش اسراییل و پژوهشگر ارشد مؤسسه مطالعات امنیت ملی اسراییل: ونزوئلا برای ایران و حزبالله بسیار مهمتر از سایر کشورهای آمریکای لاتین (مانند نیکاراگوئه یا کوبا) بوده است که تهران در آنها بهدنبال نفوذ است. … تهران نهتنها از طریق فروش تسلیحات، بلکه از طریق پروژههای نظامی مشترک، از جمله گزارشهایی مبنی بر ساخت کارخانه پهپاد، سرمایهگذاری سنگینی در ونزوئلا انجام داده است. …
آنچه بیش از هر چیز دیگر باعث نگرانی در تهران شدهاست و توجه رسانههای بینالمللی را به خود جلب کرده است، احتمال تکرار عملیات نظامی علیه ونزوئلا در ایران یا کشورهای دیگر است. در نشست خبری هفتگی سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، بخش عمدهیی از سؤالات خبرنگاران هم به همین موضوع و احتمال اقدام نظامی آمریکا علیه ایران پس از ونزوئلا معطوف بود. …
بسیاری از تحلیلگران معتقدند که اقدام آمریکا علیه ونزوئلا نهتنها باعث روشنتر شدن دورنمای مذاکره و تعامل میان ایران و آمریکا نمیشود، بلکه میتواند دورنمای چنین مذاکراتی را بیشازپیش تیره و تار کند…
راز زیمت، مدیر برنامه پژوهشی ایران و محور شیعی در اندیشکده اسراییلی مؤسسه مطالعات امنیت ملی، … رهبران تهران احتمالاً بازداشت مادورو را دلیلی دیگر بر این میبینند که ترامپ واقعاً بهدنبال تغییر رژیم است و نهفقط متوقف کردن برنامه هستهیی و موشکهای بالستیک. …
تغییر در رأس حکومت ونزوئلا، ممکن است جمهوری اسلامی ایران را بیشازپیش در عرصه بینالمللی تحت فشار قرار دهد. ونزوئلا در طول دو دهه گذشته یکی از متحدان نزدیک ایران دست کم در سازمانها و نهادهای بینالمللی بوده است. سقوط حکومت ونزوئلا، پروژه انزوای بینالمللی ایران را تقویت میکند. ونزوئلا بهعنوان یک کشور بهشدت تحریمشده یکی از همکاران ایران در دور زدن تحریمها محسوب میشد
جوان: مانعتراشی دشمن برای بیان اعتراض و اصلاح - فائزه سادات یوسفی
اغتشاش بهعنوان ابزار دشمن و ماحصل برنامهریزی همزمان سرویسهای جاسوسی و پدیده نفوذ ساختاری در حاکمیت، تلاش میکند مطالبه و خواسته حقیقی مردم را زیر خاکسترهای ناآرامی و تنشهای چندلایه در جامعه دفن و از آن به نفع خود استفاده کند. …
برنامه تبلیغاتی آمریکا این است که تفکیک اغتشاشگر با مردم امکانپذیر نباشد و اقدام دولت برای مهار ناآرامی و خشونت، به سرکوب مردمی تعبیر شود چرا که واکنش مردم به آنچه سرکوب گفته میشود، سرشار از خشم و بدبینی خواهد بود و اعتماد به دولت را کاهش خواهد داد یا از بین خواهد برد. …
دولت باید با اغتشاشگران برخورد قاطع کند، زیرا بیان اعتراض باید در چارچوب قانون باشد و اقدامات ساختارشکنانه مانع از بیان مطالبات واقعی میشود.
کیهان: مردم همراهی نکردند حمله دوباره شبکه اغتشاش به بازار… از هشتم دیماه، همزمان با برخی نوسانات ارزی که دغدغههای معیشتی را در میان کسبه و بازاریان ایجاد کرد، … تصور میکردند بازار تهران، … قرار است ضربآهنگ فروپاشی را بنوازد. اما آنچه در صحنه واقعیت رخ داد، چیزی جز رسوایی برای اتاق فکرهای واشنگتن و تلآویو نبود. …
در این میان، نقش برخی چهرههای سیاسی و رسانههای زنجیرهیی در داخل نیز قابل تأمل است. افرادی که اتهام فروش اطلاعات به بیگانه را در کارنامه خود دارند، در روزنامه «هممیهن» با بهکار بردن کلیدواژههایی نظیر «حل کردن به جای جمع کردن»، عملاً در حال جاده صافکنی برای آشوبگران هستند. وی مدعی است که باید «راه اعتراض مدنی را گشود»؛ سؤال اینجاست: آیا آتش زدن مغازه کسبه بازار و حمله به مأمور، اعتراض مدنی است؟!…
جهت اطلاع این جماعت خوش خیال، خویشتنداری فراوان نیروهای انتظامی برای تفکیک مردم از آشوبگران - که جریان مدعی اصلاحات آن را جمع کردن بساط اعتراض قلمداد میکنند - موجب شده است که این مدافعان امنیت در برخی موارد، دچار صدماتی شوند. ۲ تن از این نیروهای حافظ امنیت کشور با گلوله جنگی و ۱۵۲ نفر با گلوله تفنگ شکاریو ۱۱ نفر نیز با چاقو مصدوم شدهاند. …
کیهان: چرا باید اغتشاشگر را سر جایش نشاند؟! (یادداشت روز)
اظهارات اخیر ترامپ، رئیسجمهور متوهّم آمریکا، نهتنها یک موضعگیری معمول سیاسی نیست، بلکه نقش تنفس مصنوعی برای آشوبطلبانی را بازی میکند که بدون پشتیبانی رسانهیی و روانی خارجی، توان تداوم و بقا ندارند…، تنفس مصنوعی مسموم ترامپ و شبکه رسانهیی همراهش، شاید بتواند برای مدتی تصویرسازی دروغینی را در ذهن مخاطبین ناآگاه یا منحرف ایجاد کند و صدای ناآرامی را بلندتر از آنچه هست نشان دهد، اما قادر به تغییر معادله اصلی که حقیقت ماجراست نخواهد شد.
هم میهن: استفاده مردم از «حقوق ملت»
محمدهادی جعفرپور وکیل دادگستری
آنچه امروز در خیابانهای کشور میگذرد، نه یک اتفاق ناگهانی است، نه رفتاری هیجانی و بیریشه. اعتراضات خیابانی، محصول سالها بیتوجهی به مطالبات قانونی مردمی است که بارها تلاش کردهاند صدای خود را از مسیرهای مدنی، مسالمتآمیز و قانونی به گوش حاکمیت برسانند؛ مسیری که یا نادیده گرفته شد یا با برچسبزنی و برخورد پاسخ داده شد.
گوشت قرمز و روغن، نمونهیی روشن از کنش مدنی و اقتصادی بود؛ تلاشی برای رساندن صدای درد معیشت بدون حضور در خیابان. باینحال این هشدارها نیز شنیده نشد.
نکته قابلتأمل آن است، همان مسئولانی که سالها کنشهای مدنی مردم را نادیده گرفتند، امروز نیز همان مطالبات را با ادبیات امنیتی پاسخ میدهند. رفتار و گفتار حاکمان در تقابل با مردم، بیش از هر چیز به نمک پاشیدن بر زخمی شباهت دارد که خود مسبب اصلی آن هستند. در تابستان، از ناترازی انرژی و برق سخن گفته میشود و در زمستان از ناترازی آب، بارندگی و بیآبی. گویی همواره بحران وجود دارد، اما هیچگاه مسئول مشخصی برای آن دیده نمیشود. مردم باید به کدام ساز این سیاستگذاریها برقصند تا متهم به اغتشاش نشوند؟…
خلاصه کلام آنکه اعتراضات خیابانی امروز، نه توطئه است و نه پروژهیی بیرونی؛ بلکه محصول مستقیم سیاستهای ناکارآمدی است که سالها انباشته شدهاند. مسئولیت این وضعیت پیشاز آنکه متوجه مردم باشد، برعهده تصمیمگیرانی است که شنیدن را کنار گذاشتهاند و برچسبزدن را جایگزین پاسخگویی کردهاند. هیچ جامعهیی با انکار درد درمان نمیشود و هیچ حکومتی با سرکوب صداها، از پیامدهای سیاستهای خود مصون نخواهد ماند.
آرمان امروز: لزوم «گفتگوی ملی» برای غلبه بر یک شکاف بزرگ
شکاف میان ذهنیت جامعه و برداشت تصمیمگیران، به یکی از چالشهای جدی سیاستگذاری در ایران تبدیل شده است؛ شکافی که نشانههای آن را میتوان بهوضوح در فاصله میان آنچه در فضای مجازی، گفتگوهای روزمره مردم و افکار عمومی جریان دارد…
در چنین شرایطی، بسیاری از سیاستها و تصمیمات اگر با نیت حل مسأله اتخاذ شوند بهدلیل فقدان اقناع اجتماعی و نبود درک مشترک، با مقاومت یا بیتفاوتی جامعه مواجه میشوند. تجربه نشان داده است که توسعه، اصلاحات اقتصادی و حتی اجرای سیاستهای اجتماعی، بدون مشارکت فعال مردم و بدون شکلگیری اعتماد متقابل، عملاً به سرانجام مطلوب نمیرسد. مشارکت نیز پیشنیازهایی دارد که مهمترین آن، رسیدن به «همفهمی» میان دولت و جامعه است. …
بنبستهای فعلی در فضای ارتباطی کشور، ضعف در شنیدن صداهای متکثر جامعه است؛ صداهایی که گاه تلخ، انتقادی یا ناهمسو با روایت رسمیاند، اما نادیده گرفتن آنها شکاف موجود را عمیقتر میکند. …
در نهایت، وفاق ملی بدون گفتگوی ملی امکانپذیر نیست. تا زمانی که ذهنیت مردم و بخشی از مسئولان در دو مسیر متفاوت حرکت کند، نه همکاری شکل میگیرد و نه سیاستها به نتیجه میرسند. غلبه بر این شکاف بزرگ، پیششرط عبور از بسیاری از بحرانهای اقتصادی، اجتماعی و سیاسی امروز کشور است؛ شرطی که تحقق آن، بیش از هر چیز، به ارادهای جدی برای شنیدن و فهمیدن نیاز دارد.
امروز بخش مهمی از ذهنیت جامعه در بستر شبکههای اجتماعی شکل میگیرد. اگر سیاستگذاران این فضا را صرفاً تهدید تلقی کنند و نه یک واقعیت اجتماعی، امکان رسیدن به فهم مشترک به حداقل میرسد. پذیرش این میدان و گفتگو در آن، شرط همسطح شدن ذهنیت حاکمیت و جامعه است. …
تا زمانی که ذهنیت جامعه و تصمیمگیران در دو مسیر متفاوت حرکت کند، نه سیاستها کارآمد میشود و نه بحرانها فروکش میکند
آرمان ملی: نباید صورت مسأله اعتراضات را پاک کرد
این اعتراضات یک رویداد مقطعی نیست؛ علامت هشدار اقتصاد به سیاست گذاران است. اگر ریشههای اقتصادی بهسرعت دیده، شنیده و درمان نشوند، تکرار و گسترش سریع آن اجتنابناپذیر میباشد… مردم با اعتراض و تجمعات خود، مطالبات خود را اعلام میکنند، از فشارهای معیشتی گلایه داشته و نهایتاً به مسئولان، سیاستگذاران و دولتمردان با لحنی تند هشدار میدهند که این موضوع بسیار خطرناک و تأمل برانگیز است. اعتراضات اخیر نتیجه مستقیم انباشت خطاهای اقتصادی و بیتوجهی طولانی و بلندمدت به معیشت مردم است. وقتی که تورم دولتی سالها بالای ۵۰درصد میماند، ارزش پول ملی بهطور مستمر سقوط میکند و درآمدها نیز ثابت میماند، جامعه به همین نقطه میرسد. دلیل اصلی اعتراضات نه هیجان سیاسی، بلکه ناتوانی بخش بزرگی از مردم در تأمین حداقلهای زندگی است؛ مردمی که با وجود کار و تلاش بیوقفه در یکی از غنیترین کشورهای جهان، متأسفانه هر روز فقیرتر میشوند. مسأله مهمتر این است که این فشار اقتصادی با احساس بیپاسخ ماندن مطالبات و فقدان چشمانداز روشن برای بهبود اوضاع همراه شده است. وقتی جامعه تصور میکند که سیاستگذار نه مسأله را درست میبیند و نه راهحل مؤثری برای درمان آن ارائه میدهد، اعتراض خود را اعلام میکند. این پیام را باید بهعنوان یک هشدار جدی تلقی کرد…
دامنه اعتراضات مستقیماً بهنحوه مواجهه دولت با ریشههای اقتصادی بحران بستگی دارد. اگر شرایط فعلی یعنی تورم بالا، کاهش قدرت خرید و نبود اُفق روشن برای بهبود معیشت ادامه پیدا کند، قطعاً نارضایتی مردم از شرایط ادامه خواهد داشت…
نکته نگرانکننده این است که اگر مطالبات اقتصادی به موقع و صادقانه پاسخ داده نشود، اعتراضات معیشتی ممکن است به بیاعتمادی عمیقتر و مطالبات گستردهتر تبدیل شود…
اعتراضات اخیر ایران، نشانهای روشن از فشار شدید اقتصادی و بیثباتی معیشتی مردم و همچنین سوءمدیریت است و نمیتوان آن را صرفاً یک پدیده سیاسی یا ناشی از عوامل خارجی و ضد انقلاب دانست. این اعتراضات بازتاب خشم طبیعی جامعه از ناتوانی در تأمین حداقلهای زندگی است و هر گونه تأخیر در اصلاح سیاستهای اقتصادی، به گسترش آن دامن خواهد زد
