دادههای نهادهای بینالمللی نشان میدهد بازار جهانی نفت پس از ماهها اختلال ناشی از جنگ خاورمیانه و اقدامات رژیم ایران در تنگه هرمز، بهتدریج بهسمت مازاد عرضه حرکت میکند؛ روندی که با افزایش تولید کشورهای عربی و افت قیمت نفت همراه شده است.
قیمت نفت برنت از حدود ۱۱۷ دلار در اواخر اکتبر به حدود ۹۵ دلار کاهش یافته و هزینه حمل و بیمه نفت از خاورمیانه به آسیا نیز به کمتر از نصف اوج ماه گذشته رسیده است. این در حالی است که صادرات نفت و فرآوردههای نفتی ایران، که پیشتر روزانه حدود دو میلیون بشکه برآورد میشد، از نیمه ژوئیه و همزمان با آغاز محاصره دریایی آمریکا عملاً متوقف شده است.
رژیم ایران در ماههای نخست جنگ با ایجاد اختلال در عبور کشتیها از تنگه هرمز، موجب کاهش چشمگیر تولید نفت کشورهای منطقه شد. در واکنش، کشورهای مختلف بخشی از ذخایر راهبردی نفت خود را آزاد کردند تا از جهش بیشتر قیمتها جلوگیری شود. برآوردهای اوپک نشان میدهد در مجموع حدود ۵۳۷ میلیون بشکه نفت از ذخایر جهانی وارد بازار شده است.
اکنون با افزایش تولید کشورهای عضو اوپک، بازار در مسیر بازگشت به تعادل قرار گرفته است. تولید نفت اعضای اوپک بدون احتساب ایران از سطح پیش از جنگ فراتر رفته و کاهش تولید ایران با رشد تولید عراق و عربستان سعودی و امارات جبران شده است.
اداره اطلاعات انرژی آمریکا نیز پیشبینی کرده از سهماهه پایانی سال جاری، مازاد عرضه دوباره به بازار بازگردد و در نیمه نخست سال آینده حجم ذخایر جهانی نفت روزانه تا ۳.۵ میلیون بشکه افزایش یابد.
همزمان هزینههای حمل ونقل نفت نیز کاهش یافته است. کرایه انتقال نفت خام از خاورمیانه به شرق آسیا که در اوج بحران به رکوردهای بیسابقه رسیده بود، اکنون به حدود ۱۴ تا ۱۵ دلار برای هر بشکه کاهش یافته است.
با وجود ادامه حملات به کشتیها در آبهای منطقه، افزایش صادرات نفت کشورهای عربی، استفاده از مسیرهای جایگزین و بازگشت تدریجی نفتکشها باعث شده بازار جهانی بخش عمده شوک ناشی از جنگ را پشت سر بگذارد.