با تداوم بحثها در واشنگتن پیرامون اینکه آیا آتشبس آمریکا با ایران نشانهای از خویشتنداری راهبردی است یا سردرگمی و انحراف راهبردی، یک مقام پیشین پنتاگون معتقد است روند کلی این منازعه تصویر دیگری را نشان میدهد.
دیوید دِ روش، مدیر پیشین بخش سیاستگذاری شبهجزیره عربستان در پنتاگون که اکنون استاد «مرکز مطالعات راهبردی خاور نزدیک و جنوب آسیا» در واشنگتن است، میگوید ایران در حال باختن بازی بلندمدت است و افول این کشور بهعنوان یک قدرت منطقهیی مدتها پیش از جنگ ۴۰ روزه آغاز شده بود.
وی افزود که با وجود تلاش تهران برای نمایش جنگ بهعنوان یک پیروزی، جمهوری اسلامی از نظر نظامی ضعیفتر، از نظر دیپلماتیک منزویتر و از نظر اقتصادی آسیبپذیرتر از گذشته از این جنگ بیرون آمده است.
به نظر من کاملاً محتمل است که بخشی از حملات به کشتیها که اکنون شاهد آن هستیم، کار فرماندهان منفرد سپاه باشد که بدون فرماندهی و هماهنگی کلان عمل میکنند. وقتی واقعاً نمیدانید در طرف مقابل چه میگذرد و مذاکرهکنندگان ایرانی هم باید همزمان تندروهای داخل کشور را راضی نگه دارند و با آمریکاییها به توافق برسند، رسیدن به توافق بسیار دشوار است. اوضاع آشفته است و فکر میکنم این وضعیت تا مدتی ادامه خواهد داشت.
دور بعدی مذاکرات اکنون تا پس از مراسم تشییع علی خامنهای به تعویق افتاده است. این دورهٔ انتقال رهبری تا چه اندازه بر فضای ابهام میافزاید؟
ببینید، ما حتی نمیدانیم آیتالله کنونی اصلاً زنده است یا نه. هیچ مدرکی وجود ندارد. نه صدایش را شنیدهایم و نه تصویری از او دیدهایم. بنابراین ممکن است یک جناح تندرو در حال پیش بردن روایت خود باشد و بگوید این همان چیزی است که رهبر عالی میگوید. ابهام بسیار زیادی وجود دارد و صادقانه بگویم، فکر میکنم مدتی در همین وضعیت باقی خواهیم ماند.
در حال حاضر قیمت نفت کاهش یافته و نیروی دریایی ایران نیز آنقدر آسیب دیده که تواناییاش برای اخلال در کشتیرانی غیرنظامی بیطرف بهمراتب کمتر شده است.
نکتهٔ مهم این است که ایران قدرت خود را علیه نیروی دریایی آمریکا به نمایش نگذاشته بلکه کشتیهای باری هند را هدف قرار داده است. صادرات نفت همچنان ادامه دارد. اگر مذاکرات تا بعد از انتخابات طول بکشد، کاملاً ممکن است ترامپ بگوید: «تلاش خودمان را کردیم» و دوباره بهعملیات نظامی بازگردد.
به نظر من، رسیدن به توافق به سود هر دو طرف است، اما موقعیت ایران بسیار متزلزلتر از آن چیزی است که بسیاری تصور میکنند.
