در حالی که رسانههای بینالمللی از نزدیک شدن رژیم ایران و آمریکا به یک توافق اولیه خبر میدهند، مقامهای رژیم با ادعای «پیروزی راهبردی» در تلاشند این روند را بهعنوان دستاوردی برای نظام به نمایش بگذارند. همزمان گزارش رویترز از وجود توافق بر سر متن اولیه و بحث درباره موضوعاتی چون برنامه اتمی، تنگه هرمز و تحریمها حکایت دارد؛ موضوعاتی که روایتهای متناقض تهران و واشنگتن درباره آنها، ابهامات تازهیی پیرامون ابعاد این توافق ایجاد کرده است.
رویترز ۲۳ خرداد نوشت: آمریکا و ایران اعلام کردند دستیابی به توافق برای پایان دادن به جنگشان نزدیک است و یک مقام ارشد دولت آمریکا گفت هر دو طرف بر سر یک متن توافق کردهاند و واشنگتن انتظار دارد در روزهای آینده یک توافق اولیه امضا کند.
عباس عراقچی وزیر خارجه ایران گفت اگر چه هنوز امکان تغییر در توافق وجود دارد، اما این توافق اولیه نشان میدهد کشورش از این درگیری قویتر بیرون آمده است. او روز جمعه در تلویزیون دولتی گفت: "ایران برنده جنگ با آمریکاست." عراقچی گفت ایران به همراه عمان کنترل ترافیک از طریق تنگه هرمز را که قبل از جنگ یک پنجم نفت و گاز جهان را تأمین میکرد حفظ خواهد کرد. وی گفت: شمشیر ما همیشه بر فراز تنگه هرمز حضور خواهد داشت.
یک منبع آگاه به رویترز گفت: ساعاتی پس از این اظهارات نیروهای آمریکایی چندین پهپاد تهاجمی یکطرفه ایرانی را که به سمت تنگه هرمز در حرکت بودند سرنگون کردند. این منبع گفت این پهپادها تهدیدی برای ترافیک تجاری ایجاد کرده بودند. فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا بعداً این اقدام را تأیید کرد و گفت تنگه هرمز باز است.
یک مقام آمریکایی به رویترز گفت این توافق در نهایت منجر به برچیده شدن برنامه هستهیی ایران خواهد شد و ذخایر اورانیوم غنیشده با خلوص بالا باید نابود و از بین برود. منابع گفتند پیشنهادها همچنین شامل بحث در مورد غرامتهای احتمالی جنگ برای تهران و کنار گذاشتن درخواستهای دیرینه آمریکا برای محدودیت برنامه موشکی ایران است. مقام آمریکایی این روایت را رد کرد. و گفت: هیچیک از پولهای آنها تا زمانی که آنها عمل نکنند آزاد نخواهد شد. تنگه هرمز باز خواهد بود. هر گونه حمایت مالی ایران از گروههای تروریستی ممنوع است. او اضافه کرد این چیزی است که آنها با آن موافقت کردهاند. این یک توافق مبتنی بر عملکرد است.
رویترز افزود: نتانیاهو نخستوزیر اسراییل گفت در این توافقنامه شرکت نخواهد کرد. او در هفتههای اخیر بر سر درخواستهای آمریکا مبنی بر اینکه اسراییل اقدامات نظامی خود در لبنان را محدود کند تا واشنگتن بتواند با تهران به توافق برسد با ترامپ اختلافنظر داشته است.
در حالیکه عراقچی میگوید توافقنامه به جنگ لبنان پایان میدهد و بهمعنی خروج اسراییل از مناطق اشغالی است، وزیر دفاع اسراییل اعلام کرد نیروهای اسراییلی از لبنان خارج نخواهند شد. یک مقام ارشد اسراییلی گفت اسراییل انتظار دارد آزادی عمل خود را در برابر تهدیدها حفظ کند.
از سوی دیگر در حالی که چند ماه بیشتر به انتخابات و تعیینتکلیف دولت بعدی در اسراییل نمانده است، مخالفان نتانیاهو از قبیل لیبرمن آنچه را بین آمریکا و رژیم ایران جریان دارد یک فاجعه و افتضاح برای اسراییل توصیف کردهاند. این در حالی است که جمعه شب ۲۲ خرداد عراقچی وزیر خارجه رژیم ایران در تلویزیون رژیم بهطور مفصل به پیروزی نماییهای نسیه پرداخت.
عراقچی در مصاحبه با تلویزیون رژیم گفت: ما در مذاکرات بهدنبال تثبیت پیروزی بودیم و مسئولیت مذاکره به قالیباف سپرده شده و ما کمککار او هستیم. وی اضافه کرد بیشتر از همیشه به تفاهم نزدیکیم، اگر چه هنوز تا آخرین لحظه ممکن است چیزهایی بالا پایین بشود
عراقچی همچنین گفت: در این مذاکرات که منجر به خاتمه جنگ خواهد شد، ۲ مرحله پیشبینی شده، مرحله اول یک یادداشت تفاهمی هست که در چند روز آینده بهطور دیجیتالی بین ایران و آمریکا امضا میشود، سپس به مدت ۶۰ روز مذاکرات مرحله دوم شروع برای رسیدن به یک توافق نهایی شروع میشود. البته در مورد اورانیومهای غنی شده نیز رژیم پذیرفته است که در ایران رقیق سازی شود.
عراقچی: وظیفه دیپلماسی تثبیت دستآوردهای میدانی هست و این کاری هست که در مذاکرات و در قالب توافقاتی که نتیجه مذاکرات هست صورت میگیره. مذاکره من بارها گفتم بار دیگه تکرار میکنم، مذاکره و مذاکرهکننده متکی به قدرتهای میدانی هست، به هیچ وجه هیچ مذاکرهکنندهای نیست که بتواند بدون یک قدرت میدانی به دستاوردی برسه، بله، مهارتهای دیپلماتها ممکنه که یک درصدی این رو بالا و پایین بکنه ولی این در حقیقت قدرت میدان هست که در عرصه دیپلماسی ظهور و بروز پیدا میکنه و تثبیت میشه و این عیناً همان کاری هست که ما در طول این ماهها انجام دادیم.
ما پیروزی راهبردی به دست آوردیم و خب طبیعی هستش که وقتی پیروز شما پیروز میدان هستی بهلحاظ راهبردی وقتی هست که جنگ تمام بشه بر اساس یک توافقی یا بر اساس یک تفاهمی که این پیروزی شما رو تثبیت بکنه، بنابراین ما بهعنوان یکی از مأموریتهای اصلی خودمون دنبال این مذاکراتی که منجر بشه به تثبیت پیروزی مردم ایران بودیم همواره، راهگشایی کردیم مسیرها رو باز کردیم، مسئولیت مذاکره به برادر بزرگوارم جناب آقای دکتر قالیباف سپرده شد توسط مجموعه نظام و وزارت امور خارجه هم در خدمت ایشون، نهادهای دیگری هم که باید کمک بکنن در خدمت ایشون و ما یک حرکتی رو شروع کردیم که الآن دیگه داره به آخر خودش نزدیک میشه نتیجه این حرکت یک یادداشت تفاهم بهاصطلاح ۱۴ مادهای هست که در رسانهها در موردش صحبت میشه من ترجیح میدهم که جزئیات این رو وقتی که نهایی شد بیام با یعنی اینجا قول میدهم که
مجری: اون وقت مناسبی که فرمودید الآن نیست
عراقچی: نه الآن نیست طبیعتاً چون هنوز بهاصطلاح امضا نشده و هنوز تا آخرین لحظه ممکنه که چیزهایی بالا پایین بشه لذا ترجیح میدهم که وقتی که تموم شد بیام برای مردم من تکتک این مواد رو تشریح خواهم کرد......... من اگر بگم نسخهای که الآن در دست ما هست چندمین نسخه هست شاید باورتون نشه که چقدر این نسخهها هی تغییر کرده و تا به اینجا ما رسیدیم کلیاتش در رسانهها بحث شده جزئیاتش رو هم ما در فرصت دیگهای خواهیم گفت ولی نکتهیی که باید عرض بکنم این هست در این مذاکرات که منجر به خاتمه جنگ خواهد شد ۲ مرحله پیشبینی شده مرحله اول یک یادداشت تفاهمی هست که بین ایران و آمریکا امضا میشه بعد مذاکرات برای مرحله دوم شروع میشه و بعد در مرحله دوم ما یک توافق نهایی خواهیم داشت موضوع بحث هستهیی رو ما موکول کردیم به توافق نهایی........ که خب مرحله سختتری هست و ۶۰ روز مذاکره براش پیشبینی شده در مرحله دوم یا توافق نهایی بحث هستهیی در کنار بحث رفع تحریمهای ایران و یکی دو تا موضوع دیگه که حالا سر فرصت خواهم گفت بررسی خواهد شد و توافق نهایی صورت خواهد گرفت در توافق فعلی که اسمش هست یادداشت تفاهم و معروف هست به یادداشت تفاهم اسلامآباد یا اسم یادداشت تفاهم اسلامآباد روش گذاشته شده خاتمه جنگ اعلام میشه در همه جبههها از جمله لبنان......... این برای اولین بار هست که بعد از ۴۷ سال آمریکا صراحتاً به حاکمیت جمهوری اسلامی ایران احترام میگذاره و این رو بیان میکنه و مکتوب میکنه و از ما هم درخواست میکنه که ما هم متقابلاً به حاکمیت آمریکا احترام بگذاریم تعهد میکنه که در امور داخلی ایران دخالت نکنه و از ما هم میخواد که تعهد بدیم در امور داخلی اون دخالت نکنیم یعنی از موضع کاملاً برابر و فکر میکنم این از مهمترین بندهای این توافق هست که احترام به جمهوری اسلامی ایران احترام به حاکمیت جمهوری اسلامی ایران گذاشته میشه و فکر میکنم که خیلیها بههرحال معنی این رو کاملاً میفهمند که بهطور کامل از صحنه خارج خواهند شد خارجهنشینانی که امیدهایی رو بسته باشند......... من این رو عرض بکنم که ما بعضی از دوستان که در مورد ضمانت اجرایی این توافق سؤال میکنند یا نگرانی دارند من این رو همواره عرض کردم اولاً من معتقدم که جمهوری اسلامی ایران در این نبرد ۴۰ روزه ۱۲ روزه و ۴۰ روزه و بعد مقاومت در زمان آتشبس و مقابله با محاصره دریایی با همه اینها بهگونهیی ظاهر شده بهگونهیی قدرت خودشو نشون داده که دیگه هیچوقت هیچکسی حتی فکر اینکه سربه سر مردم ایران بگذاره سربه سر جمهوری اسلامی بگذاره رو نخواهد کرد... .
مجری: برخی نگران اون تجربیات برجام هستند نقض فاحش و اتفاقاتی که بیفته یعنی یادداشت تفاهمی که اشاره میفرمایید بهعنوان تضمین که اگر اجرایی نشه وارد اصلاً اون مرحله نخواهیم شد شما مطمئن هستید که این یادداشت تفاهم اگر اجرایی بشه و واردش بشیم بعدش تقریباً اجرایی شدن تعهدات متقابل میتونه ضمانت داشته باشه؟
عراقچی: خب بله دیگه اینطور هم ما دفعات یعنی تفاوتی که این بار وجود داره این است که ما هنوز به توافق نهایی نرسیدیم و این یک توافق اولیه هست یا گام اول هست یا مرحله اول هست هرچی که اسمش رو بگذاریم مذاکره میشه برای مرحله اصلی بنابراین توافقات مرحله اول حداقل اگر رعایت نشه ما به مرحله دوم نخواهیم رفت... .
مجری با توجه به اینکه سفری هم جنابعالی به همراه آقای قالیباف به قطر داشتید و مکانیزمها و ساز و کارهای مالی برای آزادسازی پولهای بلوکه شده ایران این به چه وضعیتی دچار خواهد شد سرانجام اون چه خواهد بود در این یادداشت تفاهم؟
عراقچی: همونطور که شما گفتید یک ساز و کارهایی برای این بحث شده مذاکره شده من ترجیح میدم وقتی که اگر یادداشت تفاهم امضا شد و وقتی که اون اتفاقاتی که باید میافته افتاد اون موقع بیایم توضیح بدیم... .
مجری: بسیار خب یکی از موضوعاتی که مردم بسیار رویش الآن تعصب پیدا کردند تنگه هرمزی که جناب عالی هم بهش اشاره کردید و نگرانی همه این هستش که وقتی گفته میشود که آزادی تردد شناورها در تنگه هرمز معنایش این هستش که این بهحالت قبل مبادا برگرده آیا هر تفاهمی که اتفاق بیفته راجع به تنگه هرمز ممکنه یه موقع بهحالت قبل از بسته شدن و کنترلش ایران برگرده یا نه با ترتیبات ایران این آزادی اتفاق خواهد افتاد؟
عراقچی: ببینید تنگه، تنگه هرمز تحت حاکمیت ایران هست و عمان البته یعنی این محدوده تنگه هرمز در آبهای داخلی آبهای سرزمینی ما و عمان قرار میگیره هیچ راه آب، آبهای بینالمللی بین اش قرار نداره حتی همپوشانی داره آبهای سرزمینی ما و عمان بنابراین حاکمیت اینجا بدون تردید با ایران هست و با عمان......... شمشیر ما بالای سر تنگه هرمز همیشه حضور خواهد داشت این دیگه با گذشته فرق کرده این مسلم است اما اگر میخواهیم که عبور و مروری صورت بگیره و اداره تنگه هرمز به شکلی غیر از گذشته انجام بشه طبیعی هست که باید یک نظام حقوقی برقرار بشه اونجا و این باید مطابق با حقوق بینالملل باشه ما بهلحاظ حقوق بینالملل هم بررسیهای کامل رو کردیم و بحث بحث گرفتن عوارض پذیرفته نیست ولی گرفتن هزینه خدمات کاملاً
مجری: تو این ۶۰ روز هم بناست این پیاده سازی بشه آقای دکتر؟
عراقچی: تو ۶۰ روز ببینید حالا ۶۰ روز ممکنه ترتیبات خاص خودش رو داشته باشه برای ما اون چه که مهم است این هست که نظام اداره تنگه در آینده معلوم باشه که با کی هست و اینکه خدماتی که در آینده ارائه میشه هزینههایش دیگه مجانی نخواهد بود مهم هست که تثبیت بشه و این در توافق تثبیت خواهد شد.........بههرحال آنچه که مسلم هست از نظر ما آینده تنگه هرمز هرگز مثل گذشته اون آینده اداره تنگه هرمز مثل گذشتهاش نخواهد... .
مجری: و موضوع هستهیی که فرمودید که تو اون ۶۰ روز راجع بهش صحبت میکنیم ولی از الآن میشه پیشبینی کرد که مثلاً راجع به اورانیومهای غنی شده بحث رقیقسازی و خروجشون بحثهایی که پیشتر مطرح میشد آیا از الآن تصمیماتی در شورای عالی گرفتند یا خیر؟
عراقچی: از الآن تصمیمی گرفته نشده یعنی بگوییم دقیقاً چه اتفاقی میفته ولی اشارههایی وجود داره که ما در مورد چه چیزهایی بحث خواهیم کرد ۲ تا بحث مهمه که به توافق نهایی ارجاع شده رفع تحریمهای ایران و موضوعات هستهیی در موضوعات هستهیی اینجا هم اشاره شده که بحث غنیسازی هست که باید اونجا بحث بشه که چگونه خواهد بود بحث مواد غنی شده ایران ذخایر مواد غنی شده ایران اونجا بحث خواهد شد و تعیینتکلیف خواهد شد بهاصطلاح البته موضع ما همیشه این بوده که ما مواد غنی شده سطح بالا رو حالا بهطور خاص مواد ۶۰ درصد را از قدیم موضع ما این بوده موضع منطقی ما بوده که اگر اینها بخواد تعیینتکلیف بشه از نظر ما تنها شیوه رقیقسازی اونها هست در داخل ایران و بههرحال تلاش داریم که این هم به نوعی اشاره بشه که راهحل بههرحال در همین جهت خواهد بود... ... ...
ببینید بهمحض اینکه دیگه آخرین مراحل مذاکرات ما انجام بشه این توافق امضا میشه و اعلام میشه این امضا در مرحله اول بهصورت حالا معروف این روز میگن دیجیتالی انجام میشه از راه دور هر طرف امضا میکنه و بعد اعلام خواهد میشه که این امضا به این تفاهمنامه به امضای دو طرف رسید اعلام میشه و تموم میشه همون طور که من در توئیتم امروز گفتم ما بیشتر از همیشه نزدیکیم به اون نقطه
مجری: یعنی یکی دو روز آینده ممکنه اتفاق بیفته
عراقچی: ممکنه در عرض چند روز آینده اتفاق بیفته من امیدوار هستم برای همین هم در توئیت خواهش کردم که رسانهها از گمانه زنیهایی که میتونه فضا رو واقعاً بهلحاظ روانی بهلحاظ بهلحاظ بینالمللی جوری مشوش بکنه که این فرصت رو بهاصطلاح خدشهدار بکنه، خودداری بکنن.
