خبرگزاری رویترز در یک بررسی گسترده که روز پنجشنبه ۷ آبان منتشر شد، گزارش داد رژیم ایران شبکه‌یی پنهان و جهانی از نهادهای نظامی ایجاد کرده که از دی ۱۴۰۳ تاکنون دست‌کم دو میلیارد دلار تجهیزات نظامی، مواد منفجره و کامیونهای سنگین وارد کرده و هم محاصرهٔ دریایی آمریکا و هم تحریم‌های غربی را دور زده است.
شبکه‌ای با بیش از پنج هزار سازمان
به‌نوشتهٔ رویترز، پشت وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، بیش از پنج هزار سازمان قرار دارد که نامشان با سرواژهٔ «ودجا» آغاز می‌شود. همهٔ این نهادها یک نشانی مشترک دارند: نشانی وزارت دفاع در تهران. تاریخ تأسیس‌شان ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ ثبت شده، اما اسناد نشان می‌دهد بیشترشان در سال ۱۳۹۲ شکل گرفته‌اند؛ زمانی که صادرات نفت سقوط کرده و ارزش پول ایران فرو ریخته بود. شماری از این نهادها به سپاه پاسداران و بنیادهای اقتصادی زیر کنترل افراد سطح بالای حاکمیت وصل‌اند.
رویترز این شبکه را با همکاری یک شرکت مشاورهٔ ریسک اسراییلی–آمریکایی برای نخستین بار شناسایی کرده است. واسطه‌ها و شرکت‌های پوششی خارجی که مجموعاً «امین» خوانده می‌شوند، با عواید فروش غیرقانونی نفت کالا می‌خرند. میعاد ملکی، مقام ارشد پیشین وزارت خزانه‌داری آمریکا، این شبکه را «خط حیات نظامی حکومت» توصیف کرده است.
تسویهٔ ۹۷ درصد محموله‌ها بدون انتقال ارز
بر اساس داده‌های واردات، ۹۷ درصد محموله‌ها بدون انتقال ارز تسویه شده‌اند. ایرانیان خارج از کشور با پول نقد نزد بانک‌های خارجی خرید می‌کنند تا پول از مرز عبور نکند و زنگ تحریم به‌صدا درنیاید.
در اسناد بانک سپه، شمارهٔ تلفن ۹۱ نهاد مربوط به نیروهای سپاه دارای حساب دیده می‌شود و دست‌کم دو نفر از آنان فرماندهانی هستند که آمریکا به نقض حقوق معترضان متهم کرده است. رویترز هیچ نشانه‌ای نیافته که غرب هیچ‌یک از این نهادها را تحریم کرده باشد.
ودجا ۳۴۶۴۲۸؛ واردکنندهٔ ۲.۳ میلیارد دلاری
شبکه از اسناد هک‌شدهٔ بانک سپه بیرون آمده است. ارقام سازمانها به‌جای عدد با حرف درج شده بود—مثلاً «ودجا چهارصد و بیست و چهار هزار» —و همین نام‌ها را از جست‌وجوی ساده پنهان می‌کرد.
در میان این نهادها، ودجا ۳۴۶۴۲۸ بیش از همه جلب توجه کرده است. خریدهای خارجی‌اش طی دو سال به ۹۸۸ میلیون دلار رسید و در جمع ده واردکنندهٔ بزرگ کشور قرار گرفت. از دی ۱۴۰۳ تا تیر ۱۴۰۵، این سازمان ۲.۳ میلیارد دلار تجهیزات نظامی وارد کرده که شامل:
چاشنی انفجاری
مواد منفجره
قطعات موتور هواپیما
مواد اولیهٔ سوخت موشک
خودروهای سنگین پرتاب
کاربران نهایی این تجهیزات، یکان ناظر بر برنامهٔ موشک بالستیک و شرکت «ساهارا تاندر» بوده‌اند.
میان دی ۱۴۰۳ و فروردین ۱۴۰۴، همین سازمان ۸۸۶ تن مواد شیمیایی چینی شامل پرکلرات—پیش‌مادهٔ سوخت جامد موشک—به بندرعباس وارد کرد.
انفجار بندرعباس و نقش بنیاد مستضعفان
سه روز پس از آخرین محموله، انفجاری عظیم بندرعباس را لرزاند و دست‌کم ۷۰ کشته و بیش از ۱۲۰۰ زخمی بر جای گذاشت. رسانه‌های دولتی اعلام کردند مواد توسط شرکت توسعهٔ خدمات دریایی و بندری سینا انبار شده بود؛ شرکتی متعلق به بنیاد مستضعفان که مستقیماً زیر کنترل رهبر رژیم ایران است.
رویترز نتوانست روشن کند آخرین محمولهٔ ۷۵ تنی مسئول انفجار بوده است. بنیاد را حسین دهقان اداره می‌کند؛ کسی که در سال ۱۳۹۲—سال تأسیس بیشتر سازمانهای ودجا—وزیر دفاع شد.
واردات کامیونهای ایوکو و نقش ساهارا تاندر
پاییز ۱۴۰۱ یک خودروفروش ایرانی ساکن ایتالیا شش کامیون ایوکو خرید و از راه شرکتی در دوبی به بندرعباس فرستاد. خریدار نهایی ودجا ۳۴۶۴۲۸ بود و کامیون‌ها به ساهارا تاندر رسیدند. از دی ۱۴۰۳ تا تیر ۱۴۰۵ نیز ۴۳۵ کامیون ایوکو دیگر وارد شد.
فرماندهی مرکزی آمریکا ۱۴ اسفند تصویری از حمله به یک پرتابگر متحرک استتارشده منتشر کرد و به ارزیابی شرکت «جینز»، کامیون منفجرشده از مدل‌های ایوکو وارداتی بوده است. سپاه روی باری لندکروزرها و هایلوکس‌های وارداتی نیز مسلسل سنگین نصب می‌کند. ایوکو و تویوتا هر گونه نقش را رد کرده‌اند.
مسیرهای واردات و نقش اروپا و امارات
حجم ماهانهٔ واردات نظامی پس از آغاز جنگ نخست ۴۷ درصد افت کرد و به ۵۴ میلیون دلار رسید، اما در اردیبهشت به ۷۷ میلیون دلار بالا رفت. مواد از راه دریای خزر، آسیای مرکزی و پروازهای باری چین وارد شده‌اند.
اتحادیهٔ اروپا وزارت دفاع رژیم ایران را تحریم کرده، اما صدها میلیون دلار کامیون و قطعه—از جمله ۳۴ میلیون دلار ایوکو—با مبدأ آلمان و دیگر کشورهای اتحادیه ثبت شده است. از آغاز جنگ نیز ۲۷ میلیون دلار کالا با مبدأ امارات ثبت شده و آخرین محموله ۶ تیررسیده؛ ۹ روز پس از تعلیق موقت محاصره، در حالی که رژیم ایران تا اردیبهشت زیرساخت‌های امارات را هدف گرفته بود.
رویترز حدود ۱۹ هزار سند واردات را بررسی کرده است. پیتر سالیسبری از دانشگاه کلمبیا این داده‌ها را نشانهٔ «تلاشی در مقیاس صنعتی برای بازسازی ناوگان موشک و پهپاد» دانسته، هر چند بسیاری از این مواد دو‌منظوره هستند.
