تونی بلر، نخستوزیر پیشین انگلستان، گفت رژیم ایران عزم رئیسجمهوری آمریکا برای به سرانجام رساندن جنگ را دستکم گرفته است. او روز شنبه در گفتگو با فاکس نیوز اظهار داشت: «اگر در ابتدای این ماجرا تابآوری و مقاومت حکومت ایران دستکم گرفته شد، حالا خود این حکومت عزم رئیسجمهور ترامپ را برای ادامه این مسیر تا پایان دستکم گرفته است».
دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، سهشنبه در مجمع عمومی سازمان ملل گفته بود: «تصمیم بزرگی پیش رو دارم. آیا با ایران توافقی میشود که اجازه دهد بازسازی کند، یا جمهوری اسلامی را نابود کنم؟» او روز شنبه نیز پیشنهاد هفتروزه رژیم ایران برای بازگشایی تنگه هرمز را «پذیرفتنی» ندانست.
بلر گفت بحث درباره درست بودن آغاز جنگ همچنان ادامه دارد، اما افزود: «همین حالا از خاورمیانه برگشتهام و دیگر آن میزان اختلافنظر را نمیبینم که جنگ باید تا تحقق هدفهایش ادامه پیدا کند». بهگفته او، این هدفها تنها بازگشایی کامل تنگه هرمز نیست: «موضوع این است که مطمئن شویم ایران نمیتواند به توانایی ساخت سلاح هستهیی دست پیدا کند. اگر به چنین قابلیتی برسد، کل منطقه بیثبات میشود و شاهد شکلگیری یک موتور اشاعه هستهیی خواهیم بود».
این نگرانی پشتوانه رسمی دارد. آژانس بینالمللی انرژی اتمی ۱۱ شهریور اعلام کرد بازرسانش همچنان به ذخیره اورانیوم غنیشده رژیم ایران دسترسی ندارند و روشن نیست چه مقدار از ۴۴۰ کیلو گرم اورانیوم ۶۰ درصدی باقی مانده و کجاست.
بلر مذاکره را رد نکرد و گفت: «البته باید مذاکره کنیم. اگر بتوان این مسأله را از راه مذاکره حل کرد، بسیار خوب. اما ایرانیها باید بدانند یک خط نهایی وجود دارد و این خط باید محقق شود». همین شرط را مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، خردادماه در کمیته روابط خارجی سنا مطرح کرده بود و گفت تنها پس از توافق بر بازگشایی امن تنگه هرمز، مذاکرات درباره اورانیوم بسیار غنیشده آغاز میشود.
بلر درباره وضعیت اقتصادی ایران گفت: «اقتصاد ایران در وضعیت بهشدت دشواری است و مردم رنج میکشند». آمار رسمی نیز این تصویر را تأیید میکند: تولید ناخالص داخلی ایران در بهار امسال با احتساب نفت ۱۰.۱ درصد کوچک شد، گروه صنایع و معادن ۱۴.۷ درصد افت کرد و تورم نقطهبهنقطه شهریور بر اساس اعلام بانک مرکزی ۸۳.۸ درصد بود.
بلر افزود ایران کشوری با بیش از ۹۰ میلیون نفر جمعیت، تمدنی بزرگ و مردمی تحصیل کرده است و «واقعاً تراژدی است که کسانی ادارهشان میکنند که تصمیم گرفتهاند دین خود را به ایدئولوژی سیاسی جنونآمیز تبدیل کنند».
او همچنین از تصمیم انگلستان برای در اختیار گذاشتن پایگاههایش به آمریکا دفاع کرد و گفت وقتی متحدی که بخش جداییناپذیر امنیت شماست برای کمک میآید، «عاقلانه است که کمکش کنید». این تصمیم برای انگلستان هزینه امنیتی داشته است؛ سپاه پاسداران تیرماه هشدار داده بود انگلستان نباید اجازه دهد بمبافکنهای آمریکایی از پایگاه فیرفورد پرواز کنند. تدابیر امنیتی در این پایگاه طی روزهای اخیر افزایش یافته و پلیس مسلح راههای دسترسی به آن را بسته است.
