در حالیکه مقامهای ارشد دولت آمریکا روز سهشنبه ۱۵ اردیبهشت در نشستهای جداگانه به تشریح «پروژه آزادی کشتیرانی» در تنگه هرمز پرداختند، دونالد ترامپ ساعاتی پس از نیمهشب به وقت اروپا بهطور ناگهانی از توقف موقت این پروژه خبر داد؛ پروژهیی که با پوشش ناوهای جنگی و هواپیماهای آمریکایی برای تضمین عبور کشتیها از تنگه هرمز آغاز شده بود.
رئیسجمهور آمریکا در شبکه «تروث سوشال» نوشت این تصمیم «بر اساس درخواست پاکستان و برخی کشورهای دیگر» و همچنین «با توجه به پیشرفت چشمگیر در مسیر دستیابی به توافقی کامل و نهایی با نمایندگان ایران» اتخاذ شده است. ترامپ تأکید کرد با وجود توقف موقت پروژه، محاصره دریایی همچنان برقرار خواهد ماند تا مشخص شود آیا توافق نهایی حاصل و امضا خواهد شد یا نه.
پس از این موضعگیری، قیمت نفت بهسرعت به زیر ۱۰۰دلار سقوط کرد، اما ساعاتی بعد با تهدید دوباره ترامپ علیه رژیم ایران، قیمتها بار دیگر افزایش یافت و از ۱۰۳ دلار عبور کرد.
همزمان وبسایت خبری «اکسیوس» در گزارشی اختصاصی اعلام کرد آمریکا و رژیم ایران به یک «یادداشت تفاهم» یکصفحهیی برای پایان دادن به جنگ نزدیک شدهاند. این رسانه بهنقل از دو مقام آمریکایی و منابع مطلع نوشت کاخسفید معتقد است مذاکرات وارد نزدیکترین مرحله به توافق از زمان آغاز جنگ شده است.
بر اساس این گزارش، توافق پیشنهادی شامل توقف غنیسازی اورانیوم توسط رژیم، کاهش محدودیتهای عبور و مرور در تنگه هرمز، رفع تدریجی تحریمهای آمریکا و آزادسازی میلیاردها دلار از داراییهای بلوکهشده ایران است. اکسیوس همچنین گزارش داد این تفاهمنامه ۱۴ بند دارد و مذاکرات درباره آن میان نمایندگان ترامپ از جمله استیو ویتکاف و جرد کوشنر با مقامهای رژیم ایران، بهصورت مستقیم و غیرمستقیم، در جریان است.
بهگفته منابع مطلع، این یادداشت تفاهم آغاز یک دوره ۳۰روزه برای مذاکرات دقیقتر درباره برنامه هستهیی و ترتیبات امنیتی خواهد بود. در همین حال، موضوع مدت توقف غنیسازی همچنان محل اختلاف است؛ رژیم ایران توقف ۵ساله را پیشنهاد کرده اما آمریکا خواهان محدودیتی تا ۲۰سال شده است. برخی منابع نیز از احتمال توافق بر سر ۱۲ تا ۱۵سال خبر دادهاند.
اکسیوس افزود یکی از مهمترین محورهای مذاکرات، انتقال اورانیوم غنیشده با درصد بالا به خارج از ایران است؛ موضوعی که تهران پیشتر آن را رد کرده بود. طبق این گزارش، یکی از گزینههای مطرح، انتقال این مواد به آمریکاست. همچنین آمریکا خواهان تعهد رژیم به عدم فعالیت تأسیسات هستهیی زیرزمینی و پذیرش بازرسیهای گسترده و سرزده سازمان ملل شده است.
در ادامه تحرکات دیپلماتیک، خبر سفر عباس عراقچی، وزیر خارجه رژیم، به چین و احتمال میانجیگری پکن پیش از سفر هفته آینده ترامپ به این کشور منتشر شد. رسانهها همچنین از تماس تلفنی عراقچی از پکن با وزیر خارجه عربستان سعودی خبر دادند.
با این حال، ترامپ ساعاتی بعد بار دیگر لحن تهدیدآمیز خود را تشدید کرد و در تروث سوشال نوشت اگر رژیم ایران با توافق موافقت نکند، «بمبارانها در سطح و شدت بسیار بالاتری از سر گرفته خواهد شد». او همچنین گفت در صورت پذیرش توافق، محاصره بسیار مؤثر تنگه هرمز پایان خواهد یافت و مسیر برای همه کشورها، از جمله ایران، باز میشود.
از سوی دیگر، خبرگزاری رویترز نیز بهنقل از یک منبع پاکستانی درگیر در مذاکرات اعلام کرد آمریکا و رژیم ایران به نهایی کردن یک یادداشت تفاهم یکصفحهیی نزدیک شدهاند. این منبع ضمن تأیید گزارش اکسیوس گفت: «خیلی زود این را نهایی میکنیم. داریم نزدیک میشویم».
رویترز همچنین گزارش داد ترامپ در گفتگو با خبرنگاران در کاخ سفید، توان نظامی رژیم ایران را کماهمیت توصیف کرده و گفته است تهران «باید پرچم سفید تسلیم را بالا ببرد». او مدعی شد توان نظامی رژیم «عملاً از بین رفته» و مقامهای جمهوری اسلامی در پشتپرده خواهان توافق هستند، هر چند در مواضع علنی «بازی درمیآورند».
ترامپ در پاسخ به پرسشی درباره احتمال نقض آتشبس از سوی رژیم گفت: «آنها میدانند چه کارهایی را نباید انجام دهند». او در پایان بار دیگر تأکید کرد رژیم ایران «باید پرچم سفید تسلیم را بالا نگه دارد».
