روزنامههای حکومتی در روز 17آذر، بدون اشاره به تظاهرات ضدحکومتی دانشجویان در شهرهای مختلف میهن، تلاش کردهاند با عنوانهای پر دود و دم از نمایشهای حکومتی توسط روحانی و سایر مهرههای رژیم، در مصادره روز دانشجو، که همراه با دعواهای باندی بر سر برجام بود، تظاهرات ضدحکومتی دانشجویان را لاپوشانی کنند.
آرمان: رفسنجانی: در عصر ارتباطات نمیتوان مسائل مهم را پنهان کرد
آفتاب یزد: رییس جمهور در دانشگاه تهران در برابر شدیدترین انتقادات تشکلهای اصولگرا قرار گرفت و به آنان پاسخ داد، آیا روحانی طاقت نقد ندارد؟
ابرار: رئیسجمهور در مراسم 19آذر: در برجام هیچ قدمی بر نداشتیم مگر با مشورت مقام معظم رهبری
اطلاعات: رئیسجمهوری: لحن ها را آرام و اخلاقیتر کنیم
رسالت: رئیسجمهور در دانشگاه تهران: تردیدی نداریم، آمریکا دشمن ماست
سیاست امروز: روحانی: نقض برجام با عکسالعمل تند ایران مواجه خواهد شد
شرق: حمله به دولت به بهانه روز دانشجو- قالیباف: نه چرخ هستهیی چرخید نه چرخ زندگی
روزنامههای باند هاشمی رفسنجانی و حسن روحانی اظهارات روحانی را برجسته کردهاند که در پاسخ به باند رقیب خامنهای را مقصر اصلی هر نوع پیامدی در برجام معرفی کرد:
آرمان: روحانی: مگر میگذاریم آمریکا برجام را پاره کند، هیچ قدمی در برجام برنداشتیم مگر با مشورت رهبری
تعادل: رئیسجمهور در مراسم گرامیداشت روز دانشجو: هیچ قدمی در برجام بر نداشتیم مگر با مشورت مقام معظم رهبری
شهروند: روحانی: قدمی بر نداشتیم مگر با مشورت رهبری، در مقابل خطر همه ما بسیجی هستیم، مگر ما میگذاریم آمریکا برجام را پاره کند
کارون: روحانی در جمع دانشجویان: هیچ قدمی در مذاکرات هستهیی بدون مشورت با رهبری برنداشته ایم
روزنامههای باند علی خامنهای ضمن حمله شدید به ادعای حسن روحانی وی را مقصر پیامدهای بنبست نظام در برجام دانسته و به نسبت به این موضعگیری به وی هشدار دادهاند:
کیهان: فاجعه برجام نتیجه غفلت از هشدارهای رهبری است
این روزها و پس از اینکه آمریکاییها آخرین میخها را بر تابوت برجام زدند، عدهیی در تلاشند شانه از زیر مسئولیت این فاجعه بزرگ را که ۳سال و نیم از عمر مهم و تعیینکننده ملت ایران را از بین برد خالی کنند!
حالا که کار به اینجا رسیده و دستاورد برجام، از تقریباً هیچ به تحقیقاً هیچ تبدیل شده و همه پیشبینیهای نخبگان و دلسوزان، مو به مو و واژه به واژه درست از آب در آمده، حالا به جای عذرخواهی از مردم، به دروغ ادعا میکنند که همه جزئیات را با اجازه رهبری طی کردهاند!... اما آیا حقیقت همین است!؟ آیا آنگونه که روحانی در دانشگاه تهران ادعا کرد، همهچیز با دستور رهبری پیش رفته!؟ اگر چنین است، آنهمه هشدار و تذکر رهبری، شروط نهگانه، فرمان ایشان به اجرای متوازن برجام و... آیا به آنها هم عمل شده یا نه!؟
کیهان: بیتردید هشدارها و انذارهای مشفقانه رهبری در این دوره 2، 3ساله به اندازه یک یا دو مجلّدمیشود که متأسفانه موارد مهم آن به اعتبار همان هیجانزدگی و عجله و حسن ظن به شیطان بزرگ مغفول ماند... سپری کردن و از کف دادن بسیاری از فرصتها در همین 3سال گذشته به امید اینکه غرب برای ما کاری خواهد کرد، یک جفا و اسراف بزرگ در حق مردم بود و چنین جفایی، با مدیریت اشرافی و حقوق و پاداشهای نجومی مدیرانی شدت پیدا کرد که مقامات حامی دولت شمار آنها را 3هزار، 900 و 397نفر اعلام کردند اما سرانجام دولت جز با 10نفر آنها برخورد - محدود و تشریفاتی- نکرد. در همین دوره تحریم و مضیقه بود که حقوقهای دهها و صدها میلیونی برای سالها پرداخت و دریافت شد و در همین دوره فلان مدیران بانکی در سفرهای خارجی، هر وعده غذای 600هزار تومانی میل کردند و محل اقامتهای 500 متری و خودرو لیموزین اجاره نمودند و... سرانجام هم سرمایههای کشور خطاب شدند؛ تا معلوم شود که به تعبیر رهبر معظم انقلاب «گویا آسیبهای ناشی از مستی اشرافیگری درست شناخته نشده است». به راستی سهچهار مدیر چهقدر نیاز به پول داشتند که در صندوق ذخیره فرهنگیان به فساد چندهزار میلیاردی دامن زدند؟
جوان: «نقض برجام با عکسالعمل تند ایران مواجه خواهد شد»، «مگر میگذاریم آمریکا برجام را پاره کند»، «ما اجازه نخواهیم داد که در هیچ حوزهای هیچیک از طرفهای برجام از حدودشان تخطی کنند»، «ما با کمال قدرت و شجاعت در برابر زیادهخواهیها ایستادگی میکنیم و اجازه زیادهخواهی هم نخواهیم داد»، «حرف اصلی برجام حفظ دستاوردهای هستهیی و عزت کشور است»، «امروز با بدعهدی آمریکا برخورد میشود... و دنیایی که با آمریکا علیه ما متحد شده بودند، امروز فشار میآورند.»
بیان اینگونه جملات کلی که تقلیلدهنده «نقض» برجام به «بدعهدی» است در حالی است که آمریکا علاوه بر ابزارهایی عینی مانند «مکانیسم ماشه» و «ضمانتهای حقوقی یک طرفه» در دوران پسابرجام بهدنبال ابزارهایی «ضمنی یا ذهنی» است که سطح هزینههای ایران را بهشدت افزایش خواهد داد.
مهمتر از آن اینکه برای فرار از بنبست دستساز برجام، رئیسجمهور کشور نباید با شیفت هزینههای ناشی از یک متن پیچیده، مبهم و دارای ضعفهای ساختاری با اظهار جملاتی مانند «هیچ قدمی در مسأله برجام برنداشتیم مگر آنکه با مقام معظم رهبری مشورت کردیم و جلسه گذاشتیم» توسعه هزینه را کلید بزند.
حمله به برجام و باند هاشمی رفسنجانی و حسن روحانی در روز دانشجو موضوع غالب در باند ولیفقیه ارتجاع بوده است که در روزنامههای هر دو باند انعکاس یافته است:
شرق: حمله به دولت به بهانه روز دانشجو
اصولگرایان دیروز در دانشگاههای اصلی کشور حضور پررنگی داشتند. روز دانشجو بهانهیی بود برای حمله دوباره آنها به دولت. جلیلی و قالیباف، دو نامزد محتمل اصولگرایان، پیشرو این حملات بودند.
به جز جلیلی، رئیس اسبق سازمان صدا و سیما هم در دانشگاه شریف سخنرانی کرد. به گزارش تسنیم عزتالله ضرغامی گفت: «بعضی از مسئولان کشور اینطور بیان میکنند که با اجرای خواستههای آمریکا به آنها امتیازاتی داده شده تا از برخی امکانات برای کشور استفاده کنند. این موضوع باعث بهوجودآمدن یک نظام شرطی وحشتناک در کشور است که من از این بابت احساس نگرانی میکنم»...
حمایت: آنچه که باعث شد این سطور قلمی شود، نیمه پنهان تفکری است که اساساً به نام مردم، دنبال نان خود است و از قضا رگههای این تفکر طی ماههای گذشته در موضوعاتی چون برجام تا حقوقهای نجومی، بهخوبی از پرده برون افتاده است.
1-ماجرا از آنجا شروع شد که یک تفکر و جریان سیاسی، سازِ سازش با قدرتهای غربی- بخوانید دشمن – را کوک کرد. از همین روی؛ بسیاری از مسائل اصلی کشور به موضوع توافق هستهیی گره زده شد و به تبع آن نگاهها برای حل مشکلات اقتصادی به بیرون دوخته شد. ادعای بزرگ این تفکر در میدان عمل این بود که کلید حل مشکلات درلوزان و ژنو و نیویورک است. اما امروز پس از ماهها اعتماد بلاوجه به حریفی که دارد پله پله و گام به گام زیر تعهداتش میزند، روشن شده است که حقیقتِ آمریکا، دبه کردن، بدعهدی، تدلیس و بیشرافتی است. رأی قانونگذاران آمریکایی به نقض برجام، نمونه آشکاری است که هیچ جریانی در شرایط فعلی نمیتواند آن را انکار کند و حتی غربگرایان داخلی هم توان توجیه این لگد زدن کابوها به توافق هستهیی را ندارند.
روزنامههای باند ولیفقیه ارتجاع بهرغم دود و دم علیه باند رقیب نسبت به پیامدهای تمدید تحریمها و برجام، دلواپس زیرپاگذاشته شدن برجام توسط آمریکا شدهاند به دو نمونه در ارگان باند فاشیستی مؤتلفه نگاه میکنیم:
رسالت: توجیهات وزیر بدعهد آمریکایی
وزیر امور خارجه ایالات متحده آمریکا از کسانی است که سهم بهسزایی در نقض برجام پس از توافق هستهیی میان ایران و اعضای 5+1 داشته است. در موضوع استمرار تحریمهای بانکی علیه کشورمان و همچنین وضع محدودیتهای صدور ویزا برای کسانی که به ایران سفر کردهاند، رسماً ماده 29 برجام نقض شد. با این حال جان کری هر بار سعی کرده است به گونهای نقض برجام از سوی ایالات متحده را توجیه نماید.
رسالت: نقشههای ترامپ برای برجام
به نظر میرسد ترامپ در حال بررسی گزینههای مختلف در مواجهه با ایران و برجام است. نگاهی به ترکیب اعضای تیم ترامپ و کسانی که تاکنون انتخاب آنها قطعی شده است این مسأله را مورد تأیید قرار میدهد. چنانچه منابع آمریکایی گزارش دادهاند، دونالد ترامپ رئیسجمهور بعدی آمریکا درصدد وضع تحریمهای غیرهستهیی علیه کشورمان است. هماکنون تیم سیاست خارجی ترامپ مشغول تدوین و تعیین تحریمهای غیرهستهیی (که در ظاهر مغایرتی با متن برجام ندارند) علیه کشورمان هستند. اگر در همین مرحله جلوی نقض عهد آمریکا گرفته نشود، حدود دو ماه بعد و در زمان حضور ترامپ در کاخ سفید، کار دستگاه سیاست خارجی کشورمان سختتر و پیچیدهتر خواهد شد.
نکته مهم: دولت ترامپ در قبال برجام بهدنبال دو پروژه اساسی است: نخست بر هم خوردن برجام از سوی جمهوری اسلامی ایران (پروژه مقصر جلوه دادن ایران) و دیگری کشاندن دوباره ایران پای میز مذاکرات هستهیی جهت تغییر برخی مفاد برجام به سود منافع آمریکا.
مروری بر تحلیلهای اخیر صورت گرفته در آمریکا در خصوص اعضای تیم ترامپ مؤید رویکرد سلبی این کشور نسبت به توافق هستهیی با ایران است.
نشریه آمریکایی «واشینگتن فریبیکن» در تحلیلی در زمینه اعضای منتخب دولت «دونالد ترامپ» رئیسجمهور جدید آمریکا نوشت: «ترامپ تیمی را جمعوجور کرده که بهشدت مخالف توافق اتمی ایران هستند و این پیامی مبنی بر این است که تغییر بزرگی در مخالفت با تلاشهای پایانی دولت اوباما، رئیسجمهور کنونی در حفظ توافق اتمی و قبل از خروج از کاخ سفید در راه است.»
روزنامههای باند رفسنجانی- روحانی بر ضرورت ادامه زهرخوران تأکید کرده و به باند رقیب نسبت به پیامدهای تخطی از آن هشدار دادهاند:
آرمان: دلواپسان در آمریکا و ایران به برجام ایرادهایی وارد میکنند. دلواپسان آمریکایی معتقدند کلیت برجام به نفع ایران است و باید برچیده شود. دلواپسان ایرانی هم همین اعتقاد را دارند و حتی برای برجام مجلس ختم گرفتهاند. حیرتآور آن که عدهیی در ایران در حالتی برجام را زیر سؤال میبرند که بخشی از آمریکاییها آن را به زیان نظام حقوقی آمریکا میدانند و علیه آن موضع میگیرند! اخیرا مقامات دولتی اعلام کردهاند که اجازه نخواهند داد آمریکا برجام را پاره کند. این سخن در درون خود یک معنی نهفته دارد که طرف ایرانی به تمام تعهدات خود پایبند است و به آنها ادامه خواهد داد...
لازم است رفتار ما به شکلی باشد که در شرایط بحرانی بینالمللی ایجاد خطر نکند و در جهت تنشزدایی حرکت کنیم. ایران باید بپذیرد که کشورهای تاثیرگذاری هم وجود دارند که منابع بیشتری از ما دارند. اما حدود ۱۸۰ کشور دنیا از ایران کوچکتر هستند و امکانات کمتری از ایران را دارند. در نتیجه ایران باید در حدود خود وارد نقشآفرینیهای بینالمللی شود. تجدید داماتو در آمریکا نشان میدهد لابیهای عربی در طول انتخابات در بدنه سیاسی این کشور تاثیرگذار بوده و طول خواهد کشید تا این تاثیر با رفتار عملی ایران خنثی شود.
ابتکار: ترامپ تاکنون موضع خاصی درباره برجام هستهیی نگرفته و ترجیح دادهاست در این باره سکوت کند. به درازا کشیدن معرفی وزیر خارجهاش نیز تاکنون این سکوت را معنادارتر کرده است. او چه در سر دارد؟ آیا با ترکیبی رادیکال در کابینه بر آن است تا سیاستی تهاجمی به سبک جورج بوش پسر در مسائل بینالمللی و منطقهیی در پیش گیرد یا انتخاب وزیر خارجهاش جنسی متفاوتتر از بقیه اعضای تیم سیاسی امنیتی دارد و رویکردی اعتمادبرانگیز در پیش میگیرد و یا اینکه راهی سوم برمیگزیند و با تیمی رادیکال سیاستی پراگماتیستی را به پیش میبرد؟
نکته دیگر در مورد ترامپ اما تاجر مسلک بودنش است که به او شامهای تیز، توان پیشبینی و قدرت انعطاف میدهد... او هفته پیش در یکی از سخنرانیهایش که کمتر مورد توجه قرار گرفت درباره سیاست خارجیاش پس از ورود به کاخ سفید دو نکته را روشن کرد؛ یکی اینکه او «تغییر رژیم» و براندازی را از دکترین سیاست خارجی آمریکا حذف خواهد کرد زیرا به ثبات جهان و نه آشوب میاندیشد.
سخنان اخیر ترامپ، اصرارش بر اتحاد با دشمنان داعش و گویای این واقعیت است که او همچنان داعش را بزرگترین خطر تروریستی برای امنیت ایالات متحده آمریکا میداند.
تأکید ترامپ بر این دو مسأله چشماندازی متفاوت را با وجود حضور تندروهایی چون بولتون و جولیانی و نومحافظهکاران در دستگاه ترامپ ترسیم میکند که او بخواهد راه سوم را طی کند و با تیمی رادیکال سیاستی پراگماتیستی در پیش بگیرد و از همین زاویه دید است که دستگاه دیپلوماسی ایران میتواند با پرهیز از شعارزدگی و هیاهو، راه را برای پشت سر گذاشتن شرایط پرابهام امروز هموار کند و تنها به انتظار این ننشیند که ترامپ با برجام چه میکند بلکه تهران و واشینگتن میتوانند از جابهجایی قدرت در کاخ سفید بهعنوان فرصتی برای معماری آینده مناسبات در دیگر زمینهها نیز استفاده و مشکلات دوجانبه و چندجانبه را به سود مردم منطقه حل کنند.
روزنامههای باند هاشمی رفسنجانی، نسبت به سردرگمی مقامات و صاحبانظران حکومتی برای ناتوانی شان در تبیین تحولات جدید و تغییر شرایط بعد از انتخابات آمریکا هشدار دادهاند:
شرق: ما به بحرانی رسیدهایم که میتوان از آن با عنوان فقدان راهبردهای عقلانی یا نداشتن عقلانیت ابزاری برای تسهیل مسائل و معضلات موجود یاد کرد
مثال این روزهای ما نحوه برخورد کارشناسان و صاحبنظران با پدیده ترامپ در آمریکا باشد. ما در واقع در روزهای گذشته به مراتب تحلیلهای متفاوتی از حضور ترامپ در صدر دولت ایالات متحده ارائه دادهایم، اما بهجرأت میتوان گفت سخنی از کارشناس یا حتی یک مقام اجرایی وجود ندارد که نتیجهیی راهبردی را ارائه داده باشد. در حالیکه وقتی به رئوس برخورد با ترامپ در سایر کشورهای جهان نگاه شود، از برخورد و رویارویی کلمات و تحلیلهای مختلف رسانهیی بهوضوح مشخص است آن کشورها راهبردهایی منظم برای مواجهه با این رویداد دارند. برخی از کشورهای برنامههای بودجهیی خود را تغییر دادهاند، برخی دیگر از کشورها فهرستهای تازهیی از خریدهای جهانی را به وجود آوردهاند یا حتی برخی از کشورها از تغییر مکانیسمهای اقتصادیشان سخن میگویند. اما در ایران به نظر میرسد نه هنوز دولت میداند چگونه باید راهبردی اجرایی برای سیاستهای کلی در مقابل جریان حامی ترامپ و شعارهای او طراحی کند، نه هنوز تکلیف بازار مشخص شده است که در روزهای آینده چه ویترینی از تعاملات جهانی را مشاهده خواهد کرد. این مسأله دقیقاً مصداق بارز بیعملی در برابر نوسانهای جهانی و داخلی است که به نوبه خود میتواند مانعی برای توسعه و پیشرفت در ایران باشد. باید این پرسش را بدون تعارف مطرح کرد که آیا در چنین آشفتهبازاری اصلاً میتوان یا تمایلی وجود دارد که توسعهاندیشی ملاکی برای ایجاد عقلانیت ابزاری باشد؟
تخاصمات باندی حول انتخابات، فساد و فیشهای نجومی موضوع دیگر مطالب روزنامههای هر دو باند حکومتی است:
آرمان: انتخاب گزینه پوششی بازیکردن درز زمین رقیب است
آفتاب یزد: قاضی پور: سهامداران پدیده با تبلیغات صدا و سیما متضرر شدند
آفتاب یزد: تاثیر قیمت دلار بر کالاهای اساسی مردم؛ روزی مردم در دست شرکتهای گردن کلفت
ابرار: معاون رئیسجمهور: باید ابعاد پنهان و پشت پرده پرونده بابک زنجانی آشکار شود
اطلاعات: لاریجانی: توقع از دولت باید متناسب با شرایط اقتصادی کشور باشد
اطلاعات: جهانگیری: باید مشخص شود چه کسانی بیتالمال را به بابک زنجانی سپردند
شرق: آملی لاریجانی: کارهای فاضل لاریجانی را قبول ندارم
کاروکارگر: انتقاد رئیس کمیته حمل و نقل شورای شهر تهران: ضرب و شتم کارگران شرکت واحد پذیرفتنی نیست
وطن امروز: اژهای: اگر حقوقهای نجومی قانونی است چرا دولت برخی را عزل کرد؟ حقوقهای نجومی با اسناد صوری.
آرمان: رفسنجانی: در عصر ارتباطات نمیتوان مسائل مهم را پنهان کرد
آفتاب یزد: رییس جمهور در دانشگاه تهران در برابر شدیدترین انتقادات تشکلهای اصولگرا قرار گرفت و به آنان پاسخ داد، آیا روحانی طاقت نقد ندارد؟
ابرار: رئیسجمهور در مراسم 19آذر: در برجام هیچ قدمی بر نداشتیم مگر با مشورت مقام معظم رهبری
اطلاعات: رئیسجمهوری: لحن ها را آرام و اخلاقیتر کنیم
رسالت: رئیسجمهور در دانشگاه تهران: تردیدی نداریم، آمریکا دشمن ماست
سیاست امروز: روحانی: نقض برجام با عکسالعمل تند ایران مواجه خواهد شد
شرق: حمله به دولت به بهانه روز دانشجو- قالیباف: نه چرخ هستهیی چرخید نه چرخ زندگی
روزنامههای باند هاشمی رفسنجانی و حسن روحانی اظهارات روحانی را برجسته کردهاند که در پاسخ به باند رقیب خامنهای را مقصر اصلی هر نوع پیامدی در برجام معرفی کرد:
آرمان: روحانی: مگر میگذاریم آمریکا برجام را پاره کند، هیچ قدمی در برجام برنداشتیم مگر با مشورت رهبری
تعادل: رئیسجمهور در مراسم گرامیداشت روز دانشجو: هیچ قدمی در برجام بر نداشتیم مگر با مشورت مقام معظم رهبری
شهروند: روحانی: قدمی بر نداشتیم مگر با مشورت رهبری، در مقابل خطر همه ما بسیجی هستیم، مگر ما میگذاریم آمریکا برجام را پاره کند
کارون: روحانی در جمع دانشجویان: هیچ قدمی در مذاکرات هستهیی بدون مشورت با رهبری برنداشته ایم
روزنامههای باند علی خامنهای ضمن حمله شدید به ادعای حسن روحانی وی را مقصر پیامدهای بنبست نظام در برجام دانسته و به نسبت به این موضعگیری به وی هشدار دادهاند:
کیهان: فاجعه برجام نتیجه غفلت از هشدارهای رهبری است
این روزها و پس از اینکه آمریکاییها آخرین میخها را بر تابوت برجام زدند، عدهیی در تلاشند شانه از زیر مسئولیت این فاجعه بزرگ را که ۳سال و نیم از عمر مهم و تعیینکننده ملت ایران را از بین برد خالی کنند!
حالا که کار به اینجا رسیده و دستاورد برجام، از تقریباً هیچ به تحقیقاً هیچ تبدیل شده و همه پیشبینیهای نخبگان و دلسوزان، مو به مو و واژه به واژه درست از آب در آمده، حالا به جای عذرخواهی از مردم، به دروغ ادعا میکنند که همه جزئیات را با اجازه رهبری طی کردهاند!... اما آیا حقیقت همین است!؟ آیا آنگونه که روحانی در دانشگاه تهران ادعا کرد، همهچیز با دستور رهبری پیش رفته!؟ اگر چنین است، آنهمه هشدار و تذکر رهبری، شروط نهگانه، فرمان ایشان به اجرای متوازن برجام و... آیا به آنها هم عمل شده یا نه!؟
کیهان: بیتردید هشدارها و انذارهای مشفقانه رهبری در این دوره 2، 3ساله به اندازه یک یا دو مجلّدمیشود که متأسفانه موارد مهم آن به اعتبار همان هیجانزدگی و عجله و حسن ظن به شیطان بزرگ مغفول ماند... سپری کردن و از کف دادن بسیاری از فرصتها در همین 3سال گذشته به امید اینکه غرب برای ما کاری خواهد کرد، یک جفا و اسراف بزرگ در حق مردم بود و چنین جفایی، با مدیریت اشرافی و حقوق و پاداشهای نجومی مدیرانی شدت پیدا کرد که مقامات حامی دولت شمار آنها را 3هزار، 900 و 397نفر اعلام کردند اما سرانجام دولت جز با 10نفر آنها برخورد - محدود و تشریفاتی- نکرد. در همین دوره تحریم و مضیقه بود که حقوقهای دهها و صدها میلیونی برای سالها پرداخت و دریافت شد و در همین دوره فلان مدیران بانکی در سفرهای خارجی، هر وعده غذای 600هزار تومانی میل کردند و محل اقامتهای 500 متری و خودرو لیموزین اجاره نمودند و... سرانجام هم سرمایههای کشور خطاب شدند؛ تا معلوم شود که به تعبیر رهبر معظم انقلاب «گویا آسیبهای ناشی از مستی اشرافیگری درست شناخته نشده است». به راستی سهچهار مدیر چهقدر نیاز به پول داشتند که در صندوق ذخیره فرهنگیان به فساد چندهزار میلیاردی دامن زدند؟
جوان: «نقض برجام با عکسالعمل تند ایران مواجه خواهد شد»، «مگر میگذاریم آمریکا برجام را پاره کند»، «ما اجازه نخواهیم داد که در هیچ حوزهای هیچیک از طرفهای برجام از حدودشان تخطی کنند»، «ما با کمال قدرت و شجاعت در برابر زیادهخواهیها ایستادگی میکنیم و اجازه زیادهخواهی هم نخواهیم داد»، «حرف اصلی برجام حفظ دستاوردهای هستهیی و عزت کشور است»، «امروز با بدعهدی آمریکا برخورد میشود... و دنیایی که با آمریکا علیه ما متحد شده بودند، امروز فشار میآورند.»
بیان اینگونه جملات کلی که تقلیلدهنده «نقض» برجام به «بدعهدی» است در حالی است که آمریکا علاوه بر ابزارهایی عینی مانند «مکانیسم ماشه» و «ضمانتهای حقوقی یک طرفه» در دوران پسابرجام بهدنبال ابزارهایی «ضمنی یا ذهنی» است که سطح هزینههای ایران را بهشدت افزایش خواهد داد.
مهمتر از آن اینکه برای فرار از بنبست دستساز برجام، رئیسجمهور کشور نباید با شیفت هزینههای ناشی از یک متن پیچیده، مبهم و دارای ضعفهای ساختاری با اظهار جملاتی مانند «هیچ قدمی در مسأله برجام برنداشتیم مگر آنکه با مقام معظم رهبری مشورت کردیم و جلسه گذاشتیم» توسعه هزینه را کلید بزند.
حمله به برجام و باند هاشمی رفسنجانی و حسن روحانی در روز دانشجو موضوع غالب در باند ولیفقیه ارتجاع بوده است که در روزنامههای هر دو باند انعکاس یافته است:
شرق: حمله به دولت به بهانه روز دانشجو
اصولگرایان دیروز در دانشگاههای اصلی کشور حضور پررنگی داشتند. روز دانشجو بهانهیی بود برای حمله دوباره آنها به دولت. جلیلی و قالیباف، دو نامزد محتمل اصولگرایان، پیشرو این حملات بودند.
به جز جلیلی، رئیس اسبق سازمان صدا و سیما هم در دانشگاه شریف سخنرانی کرد. به گزارش تسنیم عزتالله ضرغامی گفت: «بعضی از مسئولان کشور اینطور بیان میکنند که با اجرای خواستههای آمریکا به آنها امتیازاتی داده شده تا از برخی امکانات برای کشور استفاده کنند. این موضوع باعث بهوجودآمدن یک نظام شرطی وحشتناک در کشور است که من از این بابت احساس نگرانی میکنم»...
حمایت: آنچه که باعث شد این سطور قلمی شود، نیمه پنهان تفکری است که اساساً به نام مردم، دنبال نان خود است و از قضا رگههای این تفکر طی ماههای گذشته در موضوعاتی چون برجام تا حقوقهای نجومی، بهخوبی از پرده برون افتاده است.
1-ماجرا از آنجا شروع شد که یک تفکر و جریان سیاسی، سازِ سازش با قدرتهای غربی- بخوانید دشمن – را کوک کرد. از همین روی؛ بسیاری از مسائل اصلی کشور به موضوع توافق هستهیی گره زده شد و به تبع آن نگاهها برای حل مشکلات اقتصادی به بیرون دوخته شد. ادعای بزرگ این تفکر در میدان عمل این بود که کلید حل مشکلات درلوزان و ژنو و نیویورک است. اما امروز پس از ماهها اعتماد بلاوجه به حریفی که دارد پله پله و گام به گام زیر تعهداتش میزند، روشن شده است که حقیقتِ آمریکا، دبه کردن، بدعهدی، تدلیس و بیشرافتی است. رأی قانونگذاران آمریکایی به نقض برجام، نمونه آشکاری است که هیچ جریانی در شرایط فعلی نمیتواند آن را انکار کند و حتی غربگرایان داخلی هم توان توجیه این لگد زدن کابوها به توافق هستهیی را ندارند.
روزنامههای باند ولیفقیه ارتجاع بهرغم دود و دم علیه باند رقیب نسبت به پیامدهای تمدید تحریمها و برجام، دلواپس زیرپاگذاشته شدن برجام توسط آمریکا شدهاند به دو نمونه در ارگان باند فاشیستی مؤتلفه نگاه میکنیم:
رسالت: توجیهات وزیر بدعهد آمریکایی
وزیر امور خارجه ایالات متحده آمریکا از کسانی است که سهم بهسزایی در نقض برجام پس از توافق هستهیی میان ایران و اعضای 5+1 داشته است. در موضوع استمرار تحریمهای بانکی علیه کشورمان و همچنین وضع محدودیتهای صدور ویزا برای کسانی که به ایران سفر کردهاند، رسماً ماده 29 برجام نقض شد. با این حال جان کری هر بار سعی کرده است به گونهای نقض برجام از سوی ایالات متحده را توجیه نماید.
رسالت: نقشههای ترامپ برای برجام
به نظر میرسد ترامپ در حال بررسی گزینههای مختلف در مواجهه با ایران و برجام است. نگاهی به ترکیب اعضای تیم ترامپ و کسانی که تاکنون انتخاب آنها قطعی شده است این مسأله را مورد تأیید قرار میدهد. چنانچه منابع آمریکایی گزارش دادهاند، دونالد ترامپ رئیسجمهور بعدی آمریکا درصدد وضع تحریمهای غیرهستهیی علیه کشورمان است. هماکنون تیم سیاست خارجی ترامپ مشغول تدوین و تعیین تحریمهای غیرهستهیی (که در ظاهر مغایرتی با متن برجام ندارند) علیه کشورمان هستند. اگر در همین مرحله جلوی نقض عهد آمریکا گرفته نشود، حدود دو ماه بعد و در زمان حضور ترامپ در کاخ سفید، کار دستگاه سیاست خارجی کشورمان سختتر و پیچیدهتر خواهد شد.
نکته مهم: دولت ترامپ در قبال برجام بهدنبال دو پروژه اساسی است: نخست بر هم خوردن برجام از سوی جمهوری اسلامی ایران (پروژه مقصر جلوه دادن ایران) و دیگری کشاندن دوباره ایران پای میز مذاکرات هستهیی جهت تغییر برخی مفاد برجام به سود منافع آمریکا.
مروری بر تحلیلهای اخیر صورت گرفته در آمریکا در خصوص اعضای تیم ترامپ مؤید رویکرد سلبی این کشور نسبت به توافق هستهیی با ایران است.
نشریه آمریکایی «واشینگتن فریبیکن» در تحلیلی در زمینه اعضای منتخب دولت «دونالد ترامپ» رئیسجمهور جدید آمریکا نوشت: «ترامپ تیمی را جمعوجور کرده که بهشدت مخالف توافق اتمی ایران هستند و این پیامی مبنی بر این است که تغییر بزرگی در مخالفت با تلاشهای پایانی دولت اوباما، رئیسجمهور کنونی در حفظ توافق اتمی و قبل از خروج از کاخ سفید در راه است.»
روزنامههای باند رفسنجانی- روحانی بر ضرورت ادامه زهرخوران تأکید کرده و به باند رقیب نسبت به پیامدهای تخطی از آن هشدار دادهاند:
آرمان: دلواپسان در آمریکا و ایران به برجام ایرادهایی وارد میکنند. دلواپسان آمریکایی معتقدند کلیت برجام به نفع ایران است و باید برچیده شود. دلواپسان ایرانی هم همین اعتقاد را دارند و حتی برای برجام مجلس ختم گرفتهاند. حیرتآور آن که عدهیی در ایران در حالتی برجام را زیر سؤال میبرند که بخشی از آمریکاییها آن را به زیان نظام حقوقی آمریکا میدانند و علیه آن موضع میگیرند! اخیرا مقامات دولتی اعلام کردهاند که اجازه نخواهند داد آمریکا برجام را پاره کند. این سخن در درون خود یک معنی نهفته دارد که طرف ایرانی به تمام تعهدات خود پایبند است و به آنها ادامه خواهد داد...
لازم است رفتار ما به شکلی باشد که در شرایط بحرانی بینالمللی ایجاد خطر نکند و در جهت تنشزدایی حرکت کنیم. ایران باید بپذیرد که کشورهای تاثیرگذاری هم وجود دارند که منابع بیشتری از ما دارند. اما حدود ۱۸۰ کشور دنیا از ایران کوچکتر هستند و امکانات کمتری از ایران را دارند. در نتیجه ایران باید در حدود خود وارد نقشآفرینیهای بینالمللی شود. تجدید داماتو در آمریکا نشان میدهد لابیهای عربی در طول انتخابات در بدنه سیاسی این کشور تاثیرگذار بوده و طول خواهد کشید تا این تاثیر با رفتار عملی ایران خنثی شود.
ابتکار: ترامپ تاکنون موضع خاصی درباره برجام هستهیی نگرفته و ترجیح دادهاست در این باره سکوت کند. به درازا کشیدن معرفی وزیر خارجهاش نیز تاکنون این سکوت را معنادارتر کرده است. او چه در سر دارد؟ آیا با ترکیبی رادیکال در کابینه بر آن است تا سیاستی تهاجمی به سبک جورج بوش پسر در مسائل بینالمللی و منطقهیی در پیش گیرد یا انتخاب وزیر خارجهاش جنسی متفاوتتر از بقیه اعضای تیم سیاسی امنیتی دارد و رویکردی اعتمادبرانگیز در پیش میگیرد و یا اینکه راهی سوم برمیگزیند و با تیمی رادیکال سیاستی پراگماتیستی را به پیش میبرد؟
نکته دیگر در مورد ترامپ اما تاجر مسلک بودنش است که به او شامهای تیز، توان پیشبینی و قدرت انعطاف میدهد... او هفته پیش در یکی از سخنرانیهایش که کمتر مورد توجه قرار گرفت درباره سیاست خارجیاش پس از ورود به کاخ سفید دو نکته را روشن کرد؛ یکی اینکه او «تغییر رژیم» و براندازی را از دکترین سیاست خارجی آمریکا حذف خواهد کرد زیرا به ثبات جهان و نه آشوب میاندیشد.
سخنان اخیر ترامپ، اصرارش بر اتحاد با دشمنان داعش و گویای این واقعیت است که او همچنان داعش را بزرگترین خطر تروریستی برای امنیت ایالات متحده آمریکا میداند.
تأکید ترامپ بر این دو مسأله چشماندازی متفاوت را با وجود حضور تندروهایی چون بولتون و جولیانی و نومحافظهکاران در دستگاه ترامپ ترسیم میکند که او بخواهد راه سوم را طی کند و با تیمی رادیکال سیاستی پراگماتیستی در پیش بگیرد و از همین زاویه دید است که دستگاه دیپلوماسی ایران میتواند با پرهیز از شعارزدگی و هیاهو، راه را برای پشت سر گذاشتن شرایط پرابهام امروز هموار کند و تنها به انتظار این ننشیند که ترامپ با برجام چه میکند بلکه تهران و واشینگتن میتوانند از جابهجایی قدرت در کاخ سفید بهعنوان فرصتی برای معماری آینده مناسبات در دیگر زمینهها نیز استفاده و مشکلات دوجانبه و چندجانبه را به سود مردم منطقه حل کنند.
روزنامههای باند هاشمی رفسنجانی، نسبت به سردرگمی مقامات و صاحبانظران حکومتی برای ناتوانی شان در تبیین تحولات جدید و تغییر شرایط بعد از انتخابات آمریکا هشدار دادهاند:
شرق: ما به بحرانی رسیدهایم که میتوان از آن با عنوان فقدان راهبردهای عقلانی یا نداشتن عقلانیت ابزاری برای تسهیل مسائل و معضلات موجود یاد کرد
مثال این روزهای ما نحوه برخورد کارشناسان و صاحبنظران با پدیده ترامپ در آمریکا باشد. ما در واقع در روزهای گذشته به مراتب تحلیلهای متفاوتی از حضور ترامپ در صدر دولت ایالات متحده ارائه دادهایم، اما بهجرأت میتوان گفت سخنی از کارشناس یا حتی یک مقام اجرایی وجود ندارد که نتیجهیی راهبردی را ارائه داده باشد. در حالیکه وقتی به رئوس برخورد با ترامپ در سایر کشورهای جهان نگاه شود، از برخورد و رویارویی کلمات و تحلیلهای مختلف رسانهیی بهوضوح مشخص است آن کشورها راهبردهایی منظم برای مواجهه با این رویداد دارند. برخی از کشورهای برنامههای بودجهیی خود را تغییر دادهاند، برخی دیگر از کشورها فهرستهای تازهیی از خریدهای جهانی را به وجود آوردهاند یا حتی برخی از کشورها از تغییر مکانیسمهای اقتصادیشان سخن میگویند. اما در ایران به نظر میرسد نه هنوز دولت میداند چگونه باید راهبردی اجرایی برای سیاستهای کلی در مقابل جریان حامی ترامپ و شعارهای او طراحی کند، نه هنوز تکلیف بازار مشخص شده است که در روزهای آینده چه ویترینی از تعاملات جهانی را مشاهده خواهد کرد. این مسأله دقیقاً مصداق بارز بیعملی در برابر نوسانهای جهانی و داخلی است که به نوبه خود میتواند مانعی برای توسعه و پیشرفت در ایران باشد. باید این پرسش را بدون تعارف مطرح کرد که آیا در چنین آشفتهبازاری اصلاً میتوان یا تمایلی وجود دارد که توسعهاندیشی ملاکی برای ایجاد عقلانیت ابزاری باشد؟
تخاصمات باندی حول انتخابات، فساد و فیشهای نجومی موضوع دیگر مطالب روزنامههای هر دو باند حکومتی است:
آرمان: انتخاب گزینه پوششی بازیکردن درز زمین رقیب است
آفتاب یزد: قاضی پور: سهامداران پدیده با تبلیغات صدا و سیما متضرر شدند
آفتاب یزد: تاثیر قیمت دلار بر کالاهای اساسی مردم؛ روزی مردم در دست شرکتهای گردن کلفت
ابرار: معاون رئیسجمهور: باید ابعاد پنهان و پشت پرده پرونده بابک زنجانی آشکار شود
اطلاعات: لاریجانی: توقع از دولت باید متناسب با شرایط اقتصادی کشور باشد
اطلاعات: جهانگیری: باید مشخص شود چه کسانی بیتالمال را به بابک زنجانی سپردند
شرق: آملی لاریجانی: کارهای فاضل لاریجانی را قبول ندارم
کاروکارگر: انتقاد رئیس کمیته حمل و نقل شورای شهر تهران: ضرب و شتم کارگران شرکت واحد پذیرفتنی نیست
وطن امروز: اژهای: اگر حقوقهای نجومی قانونی است چرا دولت برخی را عزل کرد؟ حقوقهای نجومی با اسناد صوری.
