مرجان ساتراپی، نویسنده، کارتونیست و فیلمساز ایرانی ـ فرانسوی و خالق اثر شناختهشده «پرسپولیس»، در سن ۵۶ سالگی در پاریس درگذشت.
ریاستجمهوری فرانسه در بیانیهای اعلام کرد: درگذشت او بهمعنای از دست رفتن یکی از چهرههای برجسته و هنرمندی است که زندگی خود را وقف آزادی کرد؛ هنرمندی که آثارش حامل پیامی جهانی بود و تحسین گسترده بینالمللی را برای او به ارمغان آورد».
در این بیانیه آمده است:
«امانوئل ماکرون و همسرش به هنرمندی استثنایی ادای احترام میکنند که دوران کودکی خود در ایران را به روایتی جهانی و الهامبخش تبدیل کرد».
آکادمی هنرهای زیبای فرانسه، که ساتراپی عضو آن بود، در پیامی در شبکههای اجتماعی ضمن ابراز اندوه عمیق، از او بهعنوان «مدافعی پرشور برای سینما و آموزش سینما» یاد کرد.
مرجان ساتراپی با مجموعه پرسپولیس» به شهرت جهانی دست یافت؛ اثری که در آن از کودکی خود در ایران، سرکوب مردم ایران توسط حاکمیت آخوندی و مهاجرت اجباری خود به اروپا سخن گفته بود. این مجموعه پس از موفقیت در عرصه ادبیات و هنر، در سال ۲۰۰۷ به فیلم سینمایی تبدیل شد و جایزه هیأت داوران جشنواره کن را به دست آورد.
مرجان ساتراپی در آن زمان گفته بود: اگر چه این فیلم اثری جهانی است، اما میخواهم آن را به همه ایرانیان تقدیم کنم».
وی در این اثر تصویری از فضای اختناق زندان اعدام مخالفان و سرکوب سیاسی در ایران پس از روی کار آمدن رژیم آخوندها ارائه کرد و در سالهای بعد نیز بارها از آزادی خواهان ایرانی زنان و جوانان معترض حمایت کرد.
ساتراپی که از سال ۱۹۹۴ در فرانسه زندگی میکرد و از منتقدان سیاستهای رژیم ایران بود و بارها نسبت به سرکوب مردم ایران، بهویژه زنان و جوانان، موضعگیری کرد.
او در ژانویه ۲۰۲۵ در اعتراض به آنچه «رفتار ریاکارانه فرانسه در قبال ایران» توصیف کرد، از دریافت نشان لژیون دونور فرانسه خودداری کرد.
روزنامه لوموند بهنقل از او نوشت: من نمیتوانم آنچه را که نوعی رفتار ریاکارانه فرانسه در قبال ایران میدانم نادیده بگیرم».
لوموند افزود: ین سخنان در زمانی بیان شد که کشور زادگاهش با موج تازهای از سرکوب روبهرو بود. او همچنین گفته بود که این تصمیم را بهعنوان «نشانهای از همبستگی با ایرانیان، بهویژه زنان و جوانان ایرانی، و نیز فرانسویانی که در ایران گروگان هستند» اتخاذ کرده است.
او افزود: «جوانان ایرانی آزادیخواه، مخالفان و هنرمندان» از دریافت ویزا محروم میشوند، در حالی که فرزندان «حاکمان ایران» بدون هیچ مشکلی در پاریس و سنتروپه رفت و آمد میکنند.
مرجان ساتراپی در جلد دوم کتاب پرسپولیس در فصل بازگشت بعد از برگشت به ایران پس از چند سال حضور در اروپا، درباره قتلعام زندانیان سیاسی بهفرمان خمینی در سال ۶۷ بهنقل از پدرش مینویسد:
پس از عملیات مجاهدین در اواخر جنگ (تابستان ۱۳۶۷)، رژیم بسیار نگران شد.
آنها میدانستند که اگر مجاهدین به تهران برسند، زندانیان سیاسی - که وارثان واقعی انقلاب و روشنفکران و کشور بودند - را آزاد میکنند. برای حل مشکل، به زندانیان انتخاب دادند: آرمانهایشان را انکار کنند و آزاد شوند، یا اعدام شوند. دهها هزار نفر اعدام شدند».
درگذشت نابههنگام این نویسنده و کارگردان آزاده را که در اعتراض به سیاستهای دوگانه و مماشاتگرایانه، حتی از قبول نشان لژیون دونور خودداری کرد و به الگویی از مناعت قلم و هنر تبدیل شد، به علاقمندان این نویسنده برجسته و به جامعه نویسندگان و فیلمسازان و هنرمندان آزاده ایران که رو در روی دیکتاتوریهای شاه و شیخ ایستادهاند، تسلیت میگوییم.
