دیده بان حقوقبشر در گزارشی که ۵ اسفند ۱۴۰۴ منتشر کرده، از موج گسترده بازداشتهای خودسرانه، ناپدیدسازیهای قهری، شکنجه و خطر اعدامهای مخفیانه معترضان دیماه در ایران خبر داده و وضعیت موجود را «سونامی سرکوب» توصیف کرده است.
بر اساس این گزارش، از هفتم دیماه ۱۴۰۴ و بهویژه پس از کشتارهای سراسری ۱۸ و ۱۹ دی، نهادهای امنیتی و اطلاعاتی رژیم ایران دهها هزار نفر، از جمله کودکان، را بازداشت کردهاند. بهگفته این سازمان، بازداشت شدگان در معرض شکنجه، بدرفتاری شدید، محاکمههای بهشدت ناعادلانه و خطر مرگ در بازداشت یا اعدامهای فوری و خودسرانه قرار دارند.
ناپدیدسازی قهری و قطع دسترسی به وکیل
دیدهبان حقوقبشر اعلام کرده بسیاری از بازداشت شدگان در بیخبری کامل از جهان خارج و در مراکز رسمی و غیررسمی، از جمله بازداشتگاههای مخفی، نگهداری میشوند. خانوادهها و وکلا میگویند مقامات بهطور سیستماتیک از ارائه اطلاعات درباره سرنوشت و محل نگهداری بازداشت شدگان خودداری کردهاند؛ اقدامی که این سازمان آن را «مصداق ناپدیدسازی قهری» و جرمی جدی طبق حقوق بینالملل میداند.
شکنجه، اعترافات اجباری و خطر اعدام
این سازمان موارد متعددی از شکنجه و بدرفتاری، از جمله ضرب و شتم شدید، خشونت جنسی و جنسیتی، محرومیت غذایی، تهدید به اعدام و محرومیت از خدمات درمانی را مستند کرده است. همچنین ۱۳۹ ویدئو از «اعترافات» اجباری پخششده از رسانههای دولتی تا ششم فوریه بررسی شده که بهگفته این نهاد، نقض آشکار منع شکنجه و اصل برائت است.
درخواست اقدام بینالمللی
دیدهبان حقوقبشر از کشورهای عضو سازمان ملل خواسته است که:
• آزادی فوری بازداشت شدگان خودسرانه را مطالبه کنند؛
• سرنوشت و محل نگهداری ناپدیدشدگان قهری را روشن کنند؛
• اجرای هر گونه اعدام برنامهریزی شده را متوقف سازند؛
• و به ناظران مستقل بینالمللی، بهویژه هیأت حقیقتیاب سازمان ملل درباره ایران، دسترسی کامل و بدون مانع به کشور و زندانها بدهند.
این سازمان همچنین از مقامات قضایی سایر کشورها خواسته بر اساس اصل صلاحیت جهانی، تحقیقات کیفری درباره جرایم بینالمللی احتمالی را آغاز کنند.
ادامه بازداشتها و فضای امنیتی
گزارش حاکی است که پس از کشتارهای دیماه، حضور گسترده نیروهای امنیتی، ایستهای بازرسی و بازرسی تلفنهای همراه شهروندان در بسیاری از شهرها برقرار شده و بازداشتها همچنان ادامه دارد. معترضان، دانشجویان، دانشآموزان، وکلا، پزشکان، روزنامهنگاران، فعالان سیاسی و مدنی، ورزشکاران و اعضای اقلیتهای قومی و مذهبی از جمله بهائیان در میان بازداشت شدگان هستند.
دیدهبان حقوقبشر نتیجه گرفته است که نگهداری بازداشت شدگان در بندهای تخلیه شده زندانها و نیز بازداشتگاههای ثبتنشده، همراه با استفاده از تصاویر دوربینهای مداربسته و پهپادها برای شناسایی معترضان، نشاندهنده تداوم یک کارزار سازمانیافته برای ایجاد رعب و خاموشکردن اعتراضات است.
