حقوقدان عراقی دکتر محمد الشیخلی، رئیس مرکز عدالت در لندن، در مصاحبه با تلویزیون البابلیه و با استناد به صدور حکم دادگاه اسپانیا، گفت: «دولت عراق دیگر اعتبار و صلاحیت خودش را برای دخالت در امور اشرف از دست داده و به خصم ساکنان اشرف تبدیل شده است. این وضعیت مسئولیتی بر گردن سازمان ملل و نیروهای آمریکایی میگذارد که آن، حفاظت از ساکنان اشرف و تأمین نیازهای اساسی آنهاست».
توجه شما را به این مصاحبه جلب میکنیم:
تلویزیون البابلیه - یک دادگاه در اسپانیا حکمی صادر کرد که بر اساس آن نوری مالکی، نخستوزیر و تعدادی از مسئولان در وزارت دفاع به این دادگاه احضار شدهاند. همچنین نمایندگان سازمان ملل در عراق برای ادای شهادت فراخوانده شدهاند. این دادگاه بهدنبال شکایت در مورد قتل ۴۷نفر در قرارگاه اشرف که محل استقرار پناهندگان ایرانی است، تشکیل شده. دادگاه اسپانیا در روز ۱۱ژوئیه جاری بررسی شکایت علیه مسئولانی که عامل این حادثه بودهاند را پذیرفت. دادگاه مالکی و علی غیدان، فرمانده نیروی زمینی عراق و سرهنگ عبداللطیف العنابی، فرمانده گردان مستقر در اشرف و نیز سرگرد جاسم التمیمی را در تاریخ ۳اکتبر سال جاری بهدلیل اینکه آنها فرماندهی حمله به کمپ اشرف در تاریخ فوقالذکر به عهده داشتهاند، به دادگاه احضار کرد.
در این زمینه آقای محمد الشیخلی، رئیس مرکز عدالت از لندن، با ما درتماس است:
سوال: تازمانی که راهحلی برای ساکنان اشرف پیدا شود، درحالیکه هیچ نوع رسیدگی پزشکی وجود ندارد، چگونه میتوان از این بحران عبور کرد؟
محمد الشیخلی: بیشک وضعیت بحرانی که ساکنان اشرف در آن بهسر میبرند و این تحریم ضدبشری که بر آنها تحمیل شده و شامل ممنوعیت ورود غذا و دارو و سوخت میشود، بهطور خاص در این مرحله که هوا بسیار گرم است، این وضعیت، مسئولیتی بر گردن سازمان ملل و نیروهای آمریکایی میگذارد که آن، حفاظت از ساکنان اشرف و تأمین اساسیترین نیازهای زندگی روزمره آنها است. در حقیقت دولت عراق دیگر اعتبار و صلاحیت خودش را برای دخالت در امور اشرف از دست داده و در موضعی نیست که به آن اجازه دخالت در مسائل اشرف داده شود. و الآن دیگر به خصم ساکنان اشرف تبدیل شده بهخصوص بعد از صدور حکم دادگاه اسپانیا در روز گذشته، در مورد ضرورت حضور نوری مالکی در دادگاه بعد از رفع مصونیت از او به اعتبار اینکه نخستوزیر است و همچنین احضار 3نفر از فرماندهان ارتش عراق که مرتکب کشتار جمعی در ۱۹فرودین گذشته شدند، جنایتی که به قتل ۳۶نفر از جمله ۸نفر از زنان و نیز ۳۴۶مجروح انجامید.
سوال: احضار آقای مالکی و 3تن از فرماندهان عالیرتبه امنیتی عراق توسط دادگاه اسپانیا تا چه حد قانونی است و میزان الزامی بودن احضار این افراد چقدر است؟
محمد الشیخلی: برای ما روشن است که دادگاههای اروپا و همه دادگاهها طبق ماده ۱۴۶ کنوانسیون ژنو بر اساس قاعدههای بینالمللی انساندوستانه برای بازخواست از مسببین جنگ و یا مرتکبین جنایات ضدبشری، دارای صلاحیت رسیدگی میباشند. دادگاه اروپا بر پایههای قانون انساندوستانه تکیه دارد. این امر اولین باری نیست که اتفاق میافتد اما برای اولین بار است که یک حکم تاریخی برای احضار نخستوزیر عراق صادر میشود. این اولین بار در تاریخ عراق است که یک نخستوزیر در زمان تصدی این پست به دادگاه احضار میشود. الآن دادگاه اسپانیا مقرر کرده که حرفهای نوری مالکی و 3نفر از فرماندهان عالیرتبه ارتش را در مورد اتهام مستند به آنها که قبلاً توضیح دادیم، استماع کند. این امر طبق قانون بینالمللی انساندوستانه و قوانین دادگاه اروپا و اقدامات آنها در حق مرتکبین این جنایت ضدبشری اجرا میشود.
سوال: سخنگوی دولت عراق علی دباغ گفت این احضار غیررسمی است و دولتی مثل حکومت اسپانیا این حق را ندارد که نخستوزیر کشوری مثل عراق را احضار کند چون این نقض حاکمیت عراق است. این سخنان تا چه حد دقیق است؟
محمد الشیخلی: اولاً ما این را یک حق غیرقابلدفاع میدانیم که از قانون بینالمللی نتیجه میشود. چرا چون ارتکاب جنایت علیه بشریت در مقابل دادگاه هیچ دفاعی ندارد مثلاً مصونیت و یا عدم اطلاع نخستوزیر از این قانون نمیتواند دفاعی در مقابل این قانون باشد. چرا که جنایات جنگی نه مشمول مرور زمان میشود و نه با مصونیت لغو میشود.
واقعیت این است که این دادگاهها بر اساس قانون کار میکنند و اصلاً به گفته این و یا آن شخص توجهی نمیکند و یا اینکه با قانون مصونیت و همانند آن کاری ندارد. چنانچه گفتم این نکته مهمی است چون این اولین حکم یک دادگاه اروپا علیه نخستوزیر عراق متهم به ارتکاب جنایت علیه بشریت است که در ماه آوریل گذشته علیه ساکنان اشرف به او نسبت داده شده است، میباشد.
توجه شما را به این مصاحبه جلب میکنیم:
تلویزیون البابلیه - یک دادگاه در اسپانیا حکمی صادر کرد که بر اساس آن نوری مالکی، نخستوزیر و تعدادی از مسئولان در وزارت دفاع به این دادگاه احضار شدهاند. همچنین نمایندگان سازمان ملل در عراق برای ادای شهادت فراخوانده شدهاند. این دادگاه بهدنبال شکایت در مورد قتل ۴۷نفر در قرارگاه اشرف که محل استقرار پناهندگان ایرانی است، تشکیل شده. دادگاه اسپانیا در روز ۱۱ژوئیه جاری بررسی شکایت علیه مسئولانی که عامل این حادثه بودهاند را پذیرفت. دادگاه مالکی و علی غیدان، فرمانده نیروی زمینی عراق و سرهنگ عبداللطیف العنابی، فرمانده گردان مستقر در اشرف و نیز سرگرد جاسم التمیمی را در تاریخ ۳اکتبر سال جاری بهدلیل اینکه آنها فرماندهی حمله به کمپ اشرف در تاریخ فوقالذکر به عهده داشتهاند، به دادگاه احضار کرد.
در این زمینه آقای محمد الشیخلی، رئیس مرکز عدالت از لندن، با ما درتماس است:
سوال: تازمانی که راهحلی برای ساکنان اشرف پیدا شود، درحالیکه هیچ نوع رسیدگی پزشکی وجود ندارد، چگونه میتوان از این بحران عبور کرد؟
محمد الشیخلی: بیشک وضعیت بحرانی که ساکنان اشرف در آن بهسر میبرند و این تحریم ضدبشری که بر آنها تحمیل شده و شامل ممنوعیت ورود غذا و دارو و سوخت میشود، بهطور خاص در این مرحله که هوا بسیار گرم است، این وضعیت، مسئولیتی بر گردن سازمان ملل و نیروهای آمریکایی میگذارد که آن، حفاظت از ساکنان اشرف و تأمین اساسیترین نیازهای زندگی روزمره آنها است. در حقیقت دولت عراق دیگر اعتبار و صلاحیت خودش را برای دخالت در امور اشرف از دست داده و در موضعی نیست که به آن اجازه دخالت در مسائل اشرف داده شود. و الآن دیگر به خصم ساکنان اشرف تبدیل شده بهخصوص بعد از صدور حکم دادگاه اسپانیا در روز گذشته، در مورد ضرورت حضور نوری مالکی در دادگاه بعد از رفع مصونیت از او به اعتبار اینکه نخستوزیر است و همچنین احضار 3نفر از فرماندهان ارتش عراق که مرتکب کشتار جمعی در ۱۹فرودین گذشته شدند، جنایتی که به قتل ۳۶نفر از جمله ۸نفر از زنان و نیز ۳۴۶مجروح انجامید.
سوال: احضار آقای مالکی و 3تن از فرماندهان عالیرتبه امنیتی عراق توسط دادگاه اسپانیا تا چه حد قانونی است و میزان الزامی بودن احضار این افراد چقدر است؟
محمد الشیخلی: برای ما روشن است که دادگاههای اروپا و همه دادگاهها طبق ماده ۱۴۶ کنوانسیون ژنو بر اساس قاعدههای بینالمللی انساندوستانه برای بازخواست از مسببین جنگ و یا مرتکبین جنایات ضدبشری، دارای صلاحیت رسیدگی میباشند. دادگاه اروپا بر پایههای قانون انساندوستانه تکیه دارد. این امر اولین باری نیست که اتفاق میافتد اما برای اولین بار است که یک حکم تاریخی برای احضار نخستوزیر عراق صادر میشود. این اولین بار در تاریخ عراق است که یک نخستوزیر در زمان تصدی این پست به دادگاه احضار میشود. الآن دادگاه اسپانیا مقرر کرده که حرفهای نوری مالکی و 3نفر از فرماندهان عالیرتبه ارتش را در مورد اتهام مستند به آنها که قبلاً توضیح دادیم، استماع کند. این امر طبق قانون بینالمللی انساندوستانه و قوانین دادگاه اروپا و اقدامات آنها در حق مرتکبین این جنایت ضدبشری اجرا میشود.
سوال: سخنگوی دولت عراق علی دباغ گفت این احضار غیررسمی است و دولتی مثل حکومت اسپانیا این حق را ندارد که نخستوزیر کشوری مثل عراق را احضار کند چون این نقض حاکمیت عراق است. این سخنان تا چه حد دقیق است؟
محمد الشیخلی: اولاً ما این را یک حق غیرقابلدفاع میدانیم که از قانون بینالمللی نتیجه میشود. چرا چون ارتکاب جنایت علیه بشریت در مقابل دادگاه هیچ دفاعی ندارد مثلاً مصونیت و یا عدم اطلاع نخستوزیر از این قانون نمیتواند دفاعی در مقابل این قانون باشد. چرا که جنایات جنگی نه مشمول مرور زمان میشود و نه با مصونیت لغو میشود.
واقعیت این است که این دادگاهها بر اساس قانون کار میکنند و اصلاً به گفته این و یا آن شخص توجهی نمیکند و یا اینکه با قانون مصونیت و همانند آن کاری ندارد. چنانچه گفتم این نکته مهمی است چون این اولین حکم یک دادگاه اروپا علیه نخستوزیر عراق متهم به ارتکاب جنایت علیه بشریت است که در ماه آوریل گذشته علیه ساکنان اشرف به او نسبت داده شده است، میباشد.
