خبرگزاری فرانسه روز جمعه ۲۴ مهر بهنقل از دو منبع دیپلماتیک گزارش داد علی الزیدی، نخستوزیر عراق، با چراغ سبز آمریکا کابینهاش را تکمیل کرده و اعضایی مرتبط با گروههای مسلح نیابتی همپیمان تهران را وارد دولت کرده است؛ از جمله منصوب کردن معاون خود که نامش در فهرست افراد «تروریست» مورد نظر ایالات متحده قرار دارد.
الزیدی شامگاه پنجشنبه اعلام کرد کابینهاش پس از بیش از پنج ماه از آغاز به کار، تکمیل شده است. او پیشتر وعده داده بود سلاح گروههای مسلح را به انحصار دولت درآورد؛ مطالبهای که از خواستههای اصلی آمریکا محسوب میشود. در میان چهرههای جدید کابینه، نام لیث الخزعلی، معاون نخستوزیر، دیده میشود؛ فردی از مسئولان ارشد گروه «عصائب اهل الحق» که در ماه ژوئن اعلام کرده بود روند تحویل سلاحهای خود را آغاز میکند.
یک منبع دیپلماتیک در بغداد گفت الزیدی در جریان سفر سپتامبر خود به آمریکا موافقت ضمنی واشنگتن را بهدست آورد. او برای شرکت در نشستهای مجمع عمومی سازمان ملل به نیویورک رفته بود و با دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، نیز دیدار کرد.
این منبع توضیح داد واشنگتن در برابر مشارکت گروههای نزدیک به ایران در دولت عراق چشمپوشی کرده است؛ زیرا نخستوزیر عراق تضمین داده برنامه خلعسلاح را پیش ببرد و اطمینان داده این گروهها به منافع آمریکا در عراق حمله نخواهند کرد. او افزود: «واشنگتن میخواهد به او کمک کند تا برنامههایش را پیش ببرد».
لیث الخزعلی برادر قیس الخزعلی، رهبر گروه نیابتی «عصائب اهل الحق»، است. نام هر دو برادر در فهرست افراد و نهادهای تروریستی جهانی مورد نظر آمریکا قرار دارد. واشنگتن آنها را عوامل خشونتطلب رژیم ایران میداند و متهم میکند پس از حمله سال ۲۰۰۳ به عراق، حملاتی علیه نیروهای آمریکایی انجام دادهاند؛ از جمله حملهیی در سال ۲۰۰۷ که به ربودهشدن و کشتهشدن پنج سرباز آمریکایی انجامید.
نفوذ سیاسی قیس و لیث الخزعلی پس از آن افزایش یافت که عصائب اهل الحق در انتخابات پارلمانی سال گذشته ۲۷ کرسی از مجموع ۳۲۹ کرسی مجلس عراق را به دست آورد.
عصائب اهل الحق از نخستین گروههایی بود که حدود چهار ماه پیش اعلام کرد روند تحویل سلاحهای خود به دولت را آغاز کرده است. در ماههای اخیر، نام این گروه با هیچ حملهیی علیه منافع آمریکا مرتبط نشده است؛ در حالی که گروههای دیگری در چارچوب ائتلاف موسوم به «مقاومت اسلامی در عراق» در جریان جنگ خاورمیانه به منافع آمریکا در عراق و منطقه حمله کردهاند.
منبع دیپلماتیک دوم نیز تأیید کرد واشنگتن برای تکمیل کابینه الزیدی با مشارکت برخی گروههای مسلح، از جمله «کتائب سیدالشهدا»، چراغ سبز نشان داده است؛ گروهی که همچنان بر حفظ سلاحهای خارج از چارچوب قانون اصرار میورزد. نامزد مورد حمایت این گروه وزارت گردشگری را بهدست آورده است.
آمریکا در سالهای گذشته نیز در برابر مشارکت گروههای مسلحی که نامشان در فهرستهای سیاه واشنگتن قرار داشت، در دولتهای عراق چشمپوشی کرده بود؛ اما این بار شرایط متفاوت است، زیرا منطقه پس از جنگ میان آمریکا و ایران شاهد تغییرات گستردهیی است و عراق نیز از پیامدهای این تحولات در امان نمانده است.
منبع دیپلماتیک نخست گفت اگر چه «شرایط در بغداد تغییر کرده»، واشنگتن همچنان آمادگی دارد برای تأمین منافع خود تاکتیکهایش را تغییر دهد. او اجازه مشارکت برخی گروههای مسلح در دولت کنونی الزیدی را با حمایت آمریکا از احمد الشرع، رئیسجمهور سوریه، مقایسه کرد؛ فردی که پیش از رسیدن به قدرت و پس از برکناری بشار اسد در اواخر ۲۰۲۴، نامش در فهرست افراد تروریست آمریکا قرار داشت.
دولت الزیدی ابتدا به گروههای مسلح مهلت داده بود تا همزمان با پایان مأموریت ائتلاف بینالمللی مبارزه با داعش، تا ۳۰ سپتامبر سلاحهای خود را تحویل دهند. این گروهها پیشتر حضور ائتلاف بینالمللی در عراق را بهانهیی برای حفظ سلاحهایشان عنوان میکردند. با این حال، دولت عراق بعداً از این ضربالاجل عقبنشینی کرد و در ادامه، در حالی که مذاکرات با گروههای مسلح ادامه دارد، ۳۰ ژوئن ۲۰۲۷ را موعد جدید تعیین کرد.