وب‌سایت آمریکایی اکسیوس گزارش داد که میانجی‌گران قطری پس از بیش از ۱۲ ساعت مذاکره در تهران، از پیشرفت در تلاش‌ها برای دستیابی به توافق میان آمریکا و رژیم ایران خبر داده‌اند. قرار است این مذاکرات روز شنبه ۹ آبان در دوحه ادامه یابد.
اکسیوس بامداد شنبه به نقل از منابع دیپلماتیک نوشت که مذاکرات روز جمعه با هدف ازسرگیری گفت‌وگوهای مستقیم میان واشینگتن و تهران و جلوگیری از آغاز دور تازه حملات نظامی آمریکا پس از انتخابات میان‌دوره‌ای این کشور برگزار شده است.
یک منبع دیپلماتیک اعلام کرد میانجی‌گران قطری در جریان مذاکرات به‌طور مستمر با کاخ سفید در تماس بوده‌اند و افزود: «پیشرفت مثبتی حاصل شده است. مذاکرات همچنان ادامه دارد تا راه برای دستیابی به توافق میان آمریکا و ایران باز شود.»
بر اساس این گزارش، میانجی‌گران قطری همراه با مذاکره‌کنندگان ایرانی تهران را به مقصد دوحه ترک کرده‌اند تا گفت‌وگوها روز شنبه در پایتخت قطر ادامه پیدا کند. تاکنون هویت نمایندگان رژیم ایران در این مذاکرات مشخص نشده و مقام‌های رسمی ایران و قطر نیز جزئیاتی درباره آن منتشر نکرده‌اند.
اختلاف بر سر شروط آمریکا و تهران
به نوشته اکسیوس، میانجی‌گران قطری در تلاش‌اند دو طرف را به پذیرش مجموعه‌ای از اقدامات متقابل طی چند روز ترغیب کنند تا زمینه بازگشت به مذاکرات مستقیم درباره برنامه هسته‌ای رژیم و دیگر مسائل مورد اختلاف فراهم شود.
با این حال، یک مقام آمریکایی تأکید کرده است که اختلاف بر سر دو مطالبه اصلی همچنان مانع دستیابی به توافق است.
دولت دونالد ترامپ خواهان آن است که رژیم ایران هم‌زمان با ازسرگیری مذاکرات، امتیازهایی در زمینه برنامه هسته‌ای خود بدهد. در مقابل، تهران خواستار بازگشت آمریکا به تفاهم‌نامه اسلام‌آباد و پایان محاصره دریایی بنادر ایران، آزادسازی دارایی‌های مسدودشده و فراهم‌شدن امکان صادرات نفت است.
تفاهم‌نامه اسلام‌آباد ۲۸ خرداد میان رؤسای جمهور آمریکا و ایران امضا شد و در پی آن جنگی که از ۹ اسفند سال گذشته آغاز شده بود، متوقف گردید. این تفاهم‌نامه کمتر از سه هفته بعد، در پی حملات ایران به سه کشتی در تنگه هرمز و حملات نظامی مجدد آمریکا در پاسخ به آن، فروپاشید.
اکسیوس همچنین گزارش داد که یکی از پیشنهادهای میانجی‌گران قطری، اجازه دسترسی بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به تأسیسات هسته‌ای بمباران‌شده ایران در برابر کاهش بخشی از تحریم‌های آمریکا است. این اقدامات به‌عنوان گام‌هایی برای اعتمادسازی و فراهم‌کردن زمینه مذاکرات مستقیم مطرح شده‌اند.
قطر پیش‌تر طرحی با جدول زمانی هفت‌روزه به تهران ارائه کرده بود، اما یک مقام ارشد رژیم ایران پیشنهادهای اولیه را «غیرقابل‌قبول» خوانده و بر تغییرنکردن موضع تهران درباره برنامه هسته‌ای تأکید کرده بود.
عراقچی، وزیر خارجه رژیم، نیز چهارشنبه گذشته از تماس نزدیک و مستمر با میانجی‌گران برای بررسی پیشنهادهای مرتبط با طرح هفت‌روزه خبر داده بود.
اختلاف در دولت ترامپ بر سر مذاکره یا حمله نظامی
اکسیوس در بخش دیگری از گزارش خود از اختلاف نظر میان مقام‌های ارشد دولت ترامپ درباره ادامه مذاکرات با رژیم ایران یا ازسرگیری حملات گسترده نظامی خبر داد.
به گفته یک مقام آمریکایی، پیت هگست، وزیر دفاع، و مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، نسبت به امکان دستیابی به توافق هسته‌ای با حاکمیت کنونی ایران به‌شدت بدبین هستند و معتقدند میراث سیاسی ترامپ باید با تضعیف بیشتر جمهوری اسلامی، از جمله از طریق حملات نظامی تازه، همراه باشد.
در مقابل، جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، و استیو ویتکاف و جرد کوشنر، فرستادگان ترامپ، ازسرگیری مذاکرات را ترجیح می‌دهند.
با این حال، به نوشته اکسیوس، خود ترامپ نیز نسبت به پذیرش توافقی قابل‌قبول از سوی تهران تردید دارد.
رئیس‌جمهور آمریکا روز جمعه در گفت‌وگو با خبرنگاران گفت: «مذاکراتی در جریان است. آن‌ها می‌خواهند مذاکره کنند. همچنان به مذاکره ادامه می‌دهند.» او افزود: «صادقانه بگویم، ما وقت داریم. این یک جنگ است، اما جنگی معمولی نیست.»
ترامپ در عین حال تأکید کرد که رژیم ایران برای دستیابی به توافق باید تضمین بدهد که هرگز به سلاح هسته‌ای دست نخواهد یافت.
این تلاش‌های دیپلماتیک پس از آن صورت می‌گیرد که جی‌دی ونس هفته گذشته نامه‌ای برای محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی رژیم، ارسال کرد. بر اساس گزارش‌های نیویورک‌تایمز و واشینگتن‌پست، ونس در این نامه خواستار معرفی نمایندگان رژیم ایران برای مذاکرات مستقیم شده و آمادگی خود را برای ریاست هیئت آمریکایی اعلام کرده است.
از سوی دیگر، برخی گزارش‌ها حاکی است اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا و از مشاوران نزدیک ترامپ، از ادامه فشار اقتصادی بر ایران به‌جای شتاب برای بازگشت به عملیات نظامی حمایت می‌کند. بسنت هدایت کارزار فشار اقتصادی علیه رژیم ایران با عنوان «عملیات طرد اقتصادی» را برعهده دارد.
نگرانی از حمله تازه پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا
تلاش‌های جدید دیپلماتیک در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در سوم نوامبر، برابر با ۱۲ آبان، انجام می‌شود.
مصر، ترکیه، عراق، پاکستان و عربستان سعودی از رژیم ایران خواسته‌اند پیش از برگزاری انتخابات با ازسرگیری مذاکرات موافقت کند.
یک مقام آمریکایی به اکسیوس گفت شکست احتمالی سنگین جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای ممکن است ترامپ را بیش از پیش به صدور فرمان عملیات نظامی گسترده علیه رژيم ایران متمایل کند. به گفته این مقام، کشورهای منطقه نیز به تهران هشدار داده‌اند که فرصت کنونی بهترین زمان برای دستیابی به توافق است.
با این حال، یکی از مقام‌های کاخ سفید تأکید کرده است که نتیجه انتخابات تأثیری بر تصمیم‌گیری ترامپ درباره ایران نخواهد داشت.
رژیم ایران پیش‌تر بارها تهدید کرده است که در صورت حمله آمریکا به زیرساخت‌های انرژی ایران، تأسیسات نفت و گاز عربستان سعودی، امارات متحده عربی، قطر، کویت و بحرین را هدف قرار خواهد داد.
برخی رسانه‌های آمریکایی نیز گزارش داده‌اند که هرگونه عملیات نظامی تازه آمریکا علیه ایران ممکن است با مشارکت اسرائیل انجام شود و در پی آن، حملات موشکی تلافی‌جویانه رژیم ایران و حملات حزب‌الله به اسرائیل صورت بگیرد.
چنین تحولی می‌تواند بحران جهانی انرژی را که در پی آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با رژیم ایران در ۹ اسفند ۱۴۰۴ و اختلال شدید در تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز شکل گرفت، بیش از پیش تشدید کند.
